توقیف دومین تلویزیون خصوصی در افغانستان

وزارت اطلاعات و فرهنگ اخیرا نسبت به پخش برنامه های "غیراسلامی" از تلویزیون های خصوصی اعتراض کرد

در پی درخواست کمیسیون بررسی تخطی های رسانه ای از دادستانی کل افغانستان مبنی بر تعطیلی یک تلویزیون محلی در هرات، این تلویزیون رسما شب گذشته تعطیل شد.

شام روز گذشته هیاتی متشکل از دادستانی، امنیت ملی و شورای ولایتی، پس از ابلاغ حکم تعطیلی تلویزیون "ساقی"، فرستنده آن را خاموش کرده و دروازه تلویزیون را مهر و موم کرده است.

تلویزیون ساقی متهم به پخش برنامه ای است که کمیسیون بررسی تخطی های رسانه ای، آن را "مغشوش کننده اذهان عامه" و "برهم زدن امنیت شهر هرات" می خواند.

تلویزیون ساقی در برنامه ای که شامگاه 21 سنبله /شهریور پخش شد، از مردم خواسته شده بود در اعتراض به برنامه سوزاندن قرآن در آمریکا - که قبل از اجرا متوقف شد - شبانه به پشت بام ها رفته و فریاد "الله اکبر" سر دهند.

پس از این فراخوانی، شماری از مردم هرات بر پشت بام ها رفته و شعارهای الله اکبر سر دادند، اما عده ای با استفاده از این وضعیت؛ شبانه به خیابان ها ریختند.

پلیس برای متفرق کردن تظاهرکنندگان، اقدام به تیراندازی هوایی کرد و آنان را متفرق کرد.

مسئولان تلویزیون ساقی گفته اند که آنان از مردم نخواسته بودند که به خیابانها بروند بلکه به طور مکرر از آنها خواستند تا به تظاهرات خیابانی شبانه خود پایان دهند.

طارق نبی، مدیر مسئول تلویزیون ساقی به این تصمیم کمیسیون بررسی تخطی های رسانه ای اعتراض کرد و آن را اقدامی براساس "ادعاهای مغرضانه" و "بی اساس" توصیف کرد.

آقای نبی گفته است که برای بازگشایی تلویزیون خود، تلاش خواهد کرد.

فعالیت رسانه های خصوصی افغانستان همواره زیر ذره بین بوده است

انتقاد از تلویزیون 'هری'

همزمان با این، شورای علمای هرات به محتوای یک برنامه تفریحی که از یک تلویزیون دیگر در هرات پخش شده، اعتراض کرده و خواستار توقف برنامه های این تلویزیون شده است.

برنامه طنز تفریحی موسوم به "نیشخند" که جمعه شب ها از تلویزیون "هری" پخش می شود، از سوی شورای علمای هرات، مغایر با ارزش های اسلامی تشخیص داده شده است.

شورای علمای هرات، در جلسه هفتگی خود پخش این برنامه را اقدامی در راستای "بی حیا کردن دختران و پسران" خوانده و آن را مسبب ایجاد "فساد" در جامعه خوانده است.

در این برنامه تفریحی یکی از مجریان این برنامه با پوشیدن لباس زنانه، آهنگ های مشهور داخلی و خارجی را به صورت طنز بازخوانی می کند.

مولوی محمد کبابیانی، معاون شورای علمای هرات گفته است که برای یک زن جایز نیست که لباس مردان را بپوشد و برای مردان نیز جایز نیست که لباس زنان را بپوشند.

به گفته معاون شورای علمای هرات، نگاه کردن صحنه هایی که این دو مجری مرد با لباس مبدل، به معاشقه می پردازند و رقص و پایکوبی می کنند، برای دختران و پسران جوان گمراه کننده است.

مسئولان تلویزیون هری پذیرفته اند که بخشی از این برنامه تفریحی را که حساسیت شورای علما را برانگیخته حذف کنند، اما آنان بسته شدن این تلویزیون و یا قطع کامل این برنامه تفریحی را نمی پذیرند.

این اقدامات در حالی علیه این دو تلویزیون محلی در هرات صورت می گیرد که وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان به رسانه های تصویری و شبکه های کابلی در این کشور دستور داده است تا پخش برنامه های "ضد اسلامی" خود را متوقف کنند.

الله دن اوزگه هیچ بیر بارلیق ازلی ایمسدیر. اوندن اوزگه همه نرسه نینگ باشله نیشی بار. قویاش هم الله نینگ بیر اثری بولگنی اوچون او هم قچان دیریره تیلگن. او حالده قویاش نینگ یاشینی حسابله ش ممکن می؟ البته- ده عالم لر قویاش 000 000 600 4 ( تورت میلیارد آلتی یوز میلیون) یاشده ایکنینی ایتیشماقده. کیلینگ، قویاش نینگ کیماوی ریه کتیسیه لر نتیجه سیده قندی پیدا بولگنینی کوریب چیقیلیک.

قویاش اولده کتته بیر گاز بولوتیدن پیدا بولیشنی باشله گن. بو گاز بولوتنی فضاگه کیم سیپدی. او اوزی قیردن پیدا بولدی؟ بو سواللرنینگ همه سی الله نینگ بارلیگیگه ایمان کیلتیریب جواب تاپیش ممکن. باشقه خیل ایضاح بیریش ممکن می؟

گاز بولوت اطرافیده گی اتم لرنی اوزیگه تارتیشنی باشله دی. ایم لربولوت مرکزیگه یقین لشگنی ساری تیزلیک لری آرتیب باردی. شونینگ اوچون ایسیقلیک آرتدی. دهشتلی ایسیقلیکدن اتملر پرچه له نیب هسته و الیکترون گه ایریلدی.  بولوت کیچره یشدی، ایسیقلیک- آرتیشده دوام ایتدی. اتم یدیره سی بیر- بیریگه اوره لیب، جپسله شیشینی باشله دی. شوندی قیلیب، قویاش اولگن انرژیه مرکزی صفتیده  بوگونگه قدر اطرافگه نور و ایسیقلیک ترقتماقده. قویاش جوده کتته انرژیه مرکزی بولیب، عالم لرنینگ شو پیتگچه قورگن انرژیه ستنسیه لر اونینگ آلدیده هیچ گپ ایمس. ایسته سنگیز3 میلیارد دانه سی بیر ییل ایشله سه، قویاش نینگ بیر ثانیه ده چیقرگن انرژیسیگه تینگ بوله دی.! بو انرژیه ستنسیه لری ایزله نیش و تدقیقات مرکزلری ایکن، قویاش کبی اولکن ستنسیه نینگ قراوچی سی، تدقیقات چی کیم؟

قیسی فزیک شونقه نگی یوکسک قابلیتی نی ایشله تیب، بو بویوک لابراتواریه نی قوردی؟ بیر عالم بولمی توریب، شونقه نگی انرژیه نی ستنسیه سی قوریلیشی ممکن می؟ بیر فزیکه لابراتواریه سی اوز – اوزیدن ایشلیدیمی؟

پروردگار نینگ قدرتی چیکسیزلیگیگه قره گن. قویاش گه اوخشش یادره وی(هسته) انرژیه ستنتسیه لری بیلن فضانی تولدیریب قویبدی. اولر نینگ هر بیری بیزگه یولدور بولیب کورینیب، فضانی آیدینلنتیریبتدی...

قویاشده گی انرژیه تیرمایه  دیر دیب ایتیله دیگن بیر ریکتسیه نتیجه سیده پیدا بوله دی. بویوک باسیم و ایسیقلیک اتملرینی پرچه لیدی. اتمنینگ مرکزی یادیره دیب اتله دیگن پرچه بار. بونینگ اطرافیده ایلنه دیگن ذره لر« الیکترون» دییله دی. قویاش ده گی اتملرپرچه له نیب، الیکترون ویادیره(هسته)  بیر- بیرلریگه اوره لیشی نتیجه سیده گلی وجود گه کیلتیره دیلر. منه شو ریکتسیه نتیجه سیده دهشتلی میقتسارده یاروغلیک و ایسیقلیک ترقه له دی. قویاش مرکزیده گی ایسیقلیک 15 میلیون درجه نی تشکیل ایته دی.

قویاش ده گی فزیک حادثه لرینی یخشی گینه کوریب، چیقیلیک. بو فعالیت لریوقاریده توشونتیرگنیمیز کبی آسان ایمس. بیر اتمنینگ اوزی کتته بیر معما بوله دی. اونینگ الیکترونلرینی نازوک اولچاولرده حرکت لنتیرگن و شورسیز ذره لرگه فعالیت قابلیتی نی بیرگن الله دیر.

قویاش ییرده گی حیات منعبی. انسانلر، حیوانلر و اوسملیک لر قویاش بارلیگی اوچون یشیدیلر. ایسیقلگیمیز، یاروغلگیمیز، گپیره دیگن انسانلر اوستیمده بولسین دیدی. البته، بونینگ اوچون اونگه ایسیقلیک، یاروغلیک، و انرژیه کیره ک بوله دی. دراو قویاش نینگ آلدیگه یوگوریبدی. نیمه بولگنده هم شقر- شقر قینه یپتی، ایسیقلیکدن فایده له نرمن دیبدی

قویاش ده دیه سیز. بیرآز یقین لشه من دیسه، شونه قنگی قیزیب کیتیدی که، چیده ب بولمس ایمیش، تیزگینه ایش- لوشه لرنی ییغیب قویاشدن اوزاقله شیبدی. یامغور دن قاچگن دنیا ایندی قارگه توتیلیبدی! قویاشدن اوزاقله شیشی بیلن ظلمت گه کومیلگنی ییتمه گندی، ساووق دن همه یاغی موزله ب قالیبدی! قره سه که، اویاقدن- بویاققه یوریشدن فایده یوق، ایندی اویله شنی باشله بدی.

سونگره بیر جای تاپیشی کیره کی، قویاش اونگه حیات منبعی بولیب خذمت قیلسین. قولیگه قاغذ- قلم آلیب، بیرجان ذات نینگ نیچه درجه ده سویقلیک و نیجه درجه ده ایسیقلیککه برداش بیریشنی چقور ملاحظه قیلیبدی. نهایت، قویاش ایسیقلیگی اینگ آز مقدارنینگ اوزیگه فایده سی تیگه دیگن بیر جاینی تاپیبدی. او ییر قویاش ایسیقلیگی نین میلیوندن ایکی فایزی ییتیب کیله دیگن بیر نطقه ایکن. اگر قوایش ایسیقلیگی نینگ اوچ فایزی کیلسه هم ، یانیب کول بولیش ممکن! میلیوندن بیر فایزی کیلسه، موزله ب قاله دی!

بونقه نینگ نازوک جاینی تاپگن دنیا شو کبی ینه باشقه نطقه لر تاپیشنی خواهله ب قالیبدی. نیمه بولگنده هم، قولیدن حساب- کتاب کیله دی، قویاش نینگ میلیون دن ایکی فایزی توشه دیگن بوتون نطقه لرینی انیقله ب چیقیبدی. آلدیگه قویاش نینگ اطرافیده گی بیر ایلپیس پیدا بولیبدی. در حال ایشگه کیریشیب ایلپیس اطرافیده اوچیشنی ذره قدر هم چیقمسدن ایله نیب یوررکن! حکایه میز شونگه. بلکه اوقیگنده کولگن دیرسیز، لیکن ایشانمدنگیز.

دنیانی قویاش نورنینگ فقط گینه میلیوندن ایکی فایزی کیلیب توره دیگن چیزیققه جایلشتریب، بیرلرگه حیات بخش ایتگن ذات پروردگاردن باشقه کیم بولیشی ممکن؟

حتا قویاشده گی عظیم پارتلشلرنی نظارت قیله دیگن هم اودیر. عکس حالده قویاش نینگ پارتله شیده صادر بوله دیگن کیچیک اوزگریشی هم دنیا حیاتینی یوق قیلیشگه ییرلی دیر. حیاتنی بیره دیگن و دوام ایتیره دیگن او دیر. مومینلرنی بو دنیا زینه دانی دن آزاد قیلیب جنت گه کیریته دی. ایچیدن عسل آقه دیگن – یشیل باغلرآره سیده گی کوشکلرگه قویه دی ابدی سعادت و آخرت نینگ بارلیگی دنیا بارلیگی چه لیک حقیقت دیر. دنیانی یره تگن الله آخرت نی هم یره تگن.

قیناغ: ضیا.اوزبیک صحیفه سی

اوزگرتیروچی: محمد حسن "تولقین"

هند و پاکستان به جای ایران از ترکمنستان گاز می خرند

خط لوله تاپی گاز صادراتی ترکمنستان را به افغانستان، پاکستان و هند می برد

توافقنامه صادرات نفت ترکمنستان به هند و پاکستان از طریق افغانستان امضا شد.

روز سه شنبه، 30 شهریور (21 سپتامبر)، منابع صنعت نفت و گاز گزارش کردند که نمایندگان کشورهای هند، پاکستان، افغانستان و ترکمنستان ضمن شرکت در جلسه کمیته پیگیری طرح احداث خط لوله گاز ترکمنستان-افغانستان-پاکستان- هند (TAPI)، اسناد توافقنامه احداث این خط لوله را امضا کرده اند.

به گزارش خبرگزاری پرس تراست هند، این جلسه روز دوشنبه در عشق آباد، پایتخت ترکمنستان، برگزار شد و اسناد امضا شده شامل دو بخش چارچوب اجرایی طرح احداث خط لوله و توافقنامه فروش و خرید گاز صادراتی ترکمنستان است.

این خبرگزاری، با توصیف این طرح به عنوان "رقیب طرح خط لوله انتقال گاز ایران به هند" می افزاید که طرح احداث خط لوله "تاپی" از حمایت مالی بانک توسعه آسیایی هم برخوردار است.

در مراسم روز دوشنبه، معاون نخست وزیر و وزیر نفت و گاز ترکمنستان، وزیر معادن و صنایع افغانستان، وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان و وزیر نفت و گاز طبیعی هند شرکت داشتند.

طبق توافقنامه ای که به امضا رسیده، خط لوله مورد نظر - موسوم به طرح تاپی - به طول یکهزار و ششصد و هشتاد کیلومتر و ظرفیت انتقال نود میلیون متر مکعب گاز در روز احداث می شود و سهم هند از این میزان، سی و هشت میلیون متر مکعب در روز خواهد بود.

دو کشور دیگر واقع در مسیر خط لوله نیز از گاز صادراتی ترکمنستان بهره برداری خواهند کرد.

با وجود امضای این توافقنامه، کارشناسان صنعت گاز موفقیت در اجرای این طرح را به تحقق دو شرط اصلی موکول کرده اند.

از یکسو، هند تاکید داشته که خرید گاز ترکمنستان تنها در صورتی به نفع این کشور خواهد بود که هزینه ترانزیت آن در حداقل ممکن نگه داشته شود.

از سوی دیگر، با توجه به شرایط منطقه و به خصوص وضعیت افغانستان، احداث و بهره برداری از این خط لوله مستلزم امنیت مسیر عبور آن خواهد بود.

جایگزین 'خط لوله صلح'

به گفته کارشناسان، خط لوله "تاپی" که در برابر طرح مورد نظر ایران برای احداث "خط لوله صلح" و انتقال گاز طبیعی این کشور به هند و پاکستان مطرح شده، از حمایت ایالات متحده برخوردار است.

خرید گاز ترکمنستان جایگزین صادرات گاز عسلویه به هند محسوب می شود

سابقه طرح احداث خط لوله انتقال گاز ایران به پاکستان و هند دست کم به اوایل دهه 1990 باز می گردد و توافقنامه مقدماتی در این زمینه در سال 1995 بین ایران و پاکستان امضا شد.

در طرح اولیه، قرار بود گاز طبیعی ایران از حوزه گازی پارس جنوبی به شهر کراچی پاکستان انتقال یابد اما ایران در سال های بعد، ادامه خط لوله برای فروش گاز به هند را نیز مطرح کرد و در سال 1999، توافقنامه مقدماتی بین این دو کشور نیز به امضا رسید.

در سال های بعد، دولت ایران امکانات جدیدی از جمله امتداد خط لوله تا چین و اخیرا بنگلادش را هم مطرح کرده که ظاهرا هدف از آن، جلب حمایت مالی بین المللی و اطمینان بخشی در مورد امنیت عرضه در برابر تشنج در روابط برخی از کشورها بوده است.

در عین حال، در برابر آغاز این طرح چند مشکل اساسی وجود داشته است.

یکی از این مشکلات به اختلاف دیرین هند و پاکستان مربوط می شود زیرا دولت هند نمی تواند نسبت به امنیت و ثبات عرضه گاز صادراتی ایران، که بخشی از خط لوله انتقال آن از خاک پاکستان می گذرد، اطمینان کامل داشته باشد.

از سوی دیگر، تامین هزینه هنگفت سرمایه گذاری در این خط لوله مستلزم مشارکت شرکت های بزرگ فعال در بخش انرژی و موسسات مالی بین المللی بوده که به خصوص با توجه به مسایل سیاست خارجی ایران، علاقه چندانی در این زمینه از خود نشان نداده اند.

سال گذشته، دولت هند، چند ماه پس از امضای یک توافقنامه هسته ای با ایالات متحده، اعلام کرد که به دلیل بهای مطالبه شده و "موضوعات امنیتی" از توافقنامه طرح خط لوله صلح خارج می شود اما اوایل سال جاری، خواستار مذاکرات مجدد در این زمینه شد.

گفته می شود که آمریکا، با تحت فشار قرارد دادن دولت پاکستان برای خروج از این طرح، وعده داده است که در چنین صورتی، کمک های مالی ویژه ای را در اختیار پاکستان قرار خواهد داد.

طرح احداث خط لوله صلح تاکنون از حمایت مالی و فنی موسسات بزرگ مالی و شرکت های معتبر فعال در بخش انرژی و یا کشورهای طرف قرارداد ایران در این طرح برخوردار نبوده است.

با توجه به هزینه و تعهدات سنگینی که احداث خطوط لوله انتقال گاز و نفت در بر دارد، برای وارد کنندگان این مواد، اطمینان از ثبات و تعادل سیاسی و قابل پیش بینی بودن سیاست کشور صادرکننده و کشورهای واقع در مسیر خط لوله اهمیت فراوانی دارد.

فیفا: تخطی‌ها و تقلب‌های گسترده صورت گرفته است

             در قشلاق قروت ميکوبند
             خواهرم دانشگاه ميخواند
              چهار سمستر به پيش کرده بود
                          يک اشپلاق تلخ
                                  ... شلاق تلخ
                روي شانه گگکش
                       ترس
                            ترس
                                   ترس ميزند...
            در قشلاق قروت ميکوبند
             آدمک ها مخا لف مفکوره ي  شريعتي
                                    سارتر
                                              مارکس
                                                     هايدگر...
               تمام شب
                            تمام روز
               از شنبه تا شش شنبه ها
               از پس پنجره کثيف
                       خالي گيلا س مينگرند.
               در آيين شير مردان
                       زن خانم خانه است.
              گليم ببافد
                       قيمه کند «آش» را
                                       ماه رمضان است
             عيب است دختر تو دانشگاه خدارابشناسد.
             سوال کند
                مريم
                        زينب
                                زهرا را ...
            آزاد زيستن را مامايم براي زنش ميگفت
               هرچه اختيار داري
                                    نان
                                       بادنجان
                                         زن جان بخور بخور...
                   چاق بينمت
                                  آخ سايه اهي سايه
                    «کاش بودم چون کتاب افتاده در کنج خموش »    
                                                       
            
                                    ***************


         
              خدا راشکر!

                        شراب شامپاين حرام بود 
             وگر نه!
                       يک شهرنفر
                       گيلاس هاي ودکا را
                        به دشت دم قول
                        نرخ شاروالي ميمنه
                                                 ليلام...
                                  ببريد ودکا ببريد
                                   بيربه کاکا ببريد
            خدا راشکر!
                        بندر«خواجه قچي» بازنيست
           وگر نه !  
                      روزگار کودکان کوچه گرد
                       شبيه پوقانه دخترم غزل مي ترکيد
                                  گرمب
                                            گرمب ...
                     ازنيلون هاي شراب وطني
                                                شهر
                                                 « دم قول»
                                                 « بادام باغ»
                   آتشي زيرآتشدان روشن است
                   تف به ديموکراسي که
                 «خلطه» شراب صد افغانيست
                                       درجوارمساجد
                                                  پيشوايان بي خبر

                 
           عبدالصمد "صارم مجیدی"

انترنیت حمله سی:  خوف وحمایه

تخنیک ترقیاتی نی توخته تیش ممکن ایمس بیزخواهله یمیزمی یایوقمی ،کمپیوتر تکنالوژی سی حیاتی میزده مستحکم اورینگه ایگه .کمپیوتر سواد خانلیگی کورسه تگیچی ایسه کوپ حاللرده انسان نینگ یوقاری سویه سینی بیلمه یدیگن خادم نی یخشی متخصص دییش قیین .اگر اوتگن عصرنینگ 90 ییل لری اورته لریده یاشلرنینگ اینگ سیویملی مشغولات لری موسیقه تینگله ش وتلویزیون کوریش بولسه ،عینی کونده ایسه کمپیوتروانترنیت اولگی قیزیقیش لرنی یاش اولاد حیاتیدن سیقیب چیقاردی.

حاضرگی زماندن یاشلرنینگ 70 فایزی اوز قیزیقیش وسیویملی مشغولات لری حقیده سوزیوریتگنده سپورت ،دوستلربیلن صحبت لشیش ،معنوی ومادی بایلیک لرینی کوتاریش بیلن بیر قطارده کمپیوتر تکنالوژی لری انترنیت گه بولگن قیزیقیش نی بیرینچی اورینده تیلگه آله  دی .

اون لاین حیات وکیللری

شرکتی اوتکزگن سونگی علمی تیکشیرولر  Nielsen/net Rating

نتیجه لریگه کوره بوتون دنیا ترماغی گه اولنه یاتگن یاش باله لرنینگ سانی کون ایمس ساعت اره سیده آشماقده.بیرگینه 2007 نچی ییلی اوروپاده اوسیب کیله یاتگن یاش اولاد وکیلی نینگ اوچ دن بیری اون لاین تیزیمیده بولیشی کوزه تیلدی .اوتگن ییل دنیا ترماغیده 10 میلیون یاشلر سیرقیلگن بولسه حاضر ده اولرنینگ سانی اله قچان 13 میلیون گه ییتدی .متخصص لرنینگ فکریچه بو طبعی حالت .نیگه که کوندن کونگه انترنیت دن فایده لنه یاتگن عایله لردیمک اوندن فایده لنه یاتگن فرزندلرسانی کوپه یماقده بوندی اونلاین حیاتده یشه یدیگن یاشلرنینگ کتته قسمی 4-5 میلیونی بویوک بریتانیاگه توغری کیله دی.اولرهرکونی  الکترون منزللرینی تیکشره دی .تورلی خیل سایت لردن معلومات ایزله یدی وچت ،(گلوبل ترماقده گی صحبت خانه )لرآرقه لی ملاقاتده بولیشه دی.جرمن گه حاضراوچ وفرانسه ده 1.5میلیون یاشلروقتی نی اساسآ آنلاین تیزیمیده اوتکزه دی.بیرییل دن سونگ ایسه بوکورستگیچ 2برابرگه آشیشی کوتیلماقده .سونگی پیت لرده انترنیت  آرقه لی تعقیب ایتیش یول یاکه علمی تیلده ایته دیگن بولسک گریفینگ حالت لری کوپ کوزه تیلماقده.بوکبی ترماق لراینگ بیرنچی قربان لری عینآیاشلرقتلمی ،خصوصآاوسمیرلرحساب لنه دی .سببی شویاشده باله لرطبیعتآ آچیق بوله دی .همده دنیاگه فقط ایجابی نقطهٍ نظربیلن قره یدیلر، اولراوزلری ایریشگن یوتوق لری بیلن اورتاقلشیش نی اوزفکرلرینی بیراولرگه بیان ایتیش نی غایه لری بیلن بولیش نی خواهله یدیلر. اوسمیرلر اوته ایشانوچن ،کمپیوتر اویونلریگه قابلیت لی بویروق لرنی آسانلیکچه بجره دیگن بوله دیلر .اطرافده گی لربیلن کوپریک ملاقاتده بولیب ینگی دن – ینگی فکرغایه لرینی اورته گه تشله یدیلر.اولرنی عمل ده قوله ش گه اینتیله دیلر .بیراق بوباره ده اولرگه حیاتی تجربه ییتیشمه یدی .شونینگ اوچون هم اولرسایت لرده قیدیرونی عمل گه آشیره یاتگن ده اخبارات نی قبول قیلیش ده یاکه الکترون انترنیت منزلی دن فایده لنه یاتگن ده کتته لریاردمیگه محتاج چونکه بیر باقیشده بی آزارتویولگن چت خانه لر یاکی مخصوص ملاقات دستورلری آرقه لی کیچه دیگن صحبت لر تفکری ایندی شکل لنه یاتگن باله لرنی آخر-عاقبت ده جنایت چه یتیکلب باره یاتگن حیاتی حقیقت.

قرشی کورش چاره لریگه کیلسک

گریفین بیلن کوره شیش نینگ اینگ عادی اصولی کمپیوتر گه مخصوص تحقیق لاودستورلرینی اورنه تیش ،شونده اوشه فایده لنوچی دن کیله دیگن برچه خبرلر اتوماتیک طرزده فلترلنه دی .یاکه دستورگه آته – آنه لرتمانیدن کیریتیلگن چیکلاو طفیلی باله نینگ اوزی قیزیقیب اخبارات نی آلماقچی بولگنده اتوماتیک تحقیق ایشگه توشه دی .عین پیتده مذکوردستورلر هم تولیق خوفسزلیک نی کفالت له آلمه یدی.چونکه بعضاً اولرفایده لی اخبارات نی چیکلب قوییش یاکه کیرک سیزینی اوتکزیب یوباریشی ممکن .حاضرگی کونده کوپلب مملکت لرده انترنیت دن فایده لنیش درسلری فعال صفتده مکتب دستوریگه کیلتیریله باشلندی.بونی هم گریفین گه قرشی کوره شیش نینگ اوزیگه خاص اصولی صفتیده کورسه تیش ممکن.کوپلب جماعت تشکیلاتلری،نادولت تشکیلاتلر وخصوصی شرکت لر اوز فعالیتی نی انترنیت نینگ باله لرگه تاثیروبوندن بوله دیگن ضرری نینگ آلدینی آلیش اصوللرینی اورگه نیش گه قره تگن .معمالرچقورلشگنی باعث بیر قطارتشکیلات لر هم کینگ کولم ده تدقیقات لر اوتکزیش وخوفلرگه قرشی کوره ش چاره لرینی ایشلب چیقاریش نی کوچه یتیرماقده .

خلق اراحقوقی           (save the children) خصوصا باله لرنی اسره یلیک     تشکیلاتی اوتکزگن سوراق نامه لرنتیجه سیده معلوم بولدی که امریکا ده گی15-17یاشراوسمیرلر نینگ 85 فایزی، کانادایاشلری نینگ 93 فایزی منتظم روش ده انترنیت دن فایده لنه دیلر.شونینگ دیک اوتگن ییل نینگ آخیرگی آیلریده دنیا نینگ اینگ مشهورشرکتی میکروسافت28 دولت ده اوزی نینگ چت خانه لری نی یاپیشی نی اعلام قیلدی .بوحرکت باله لرمعمالری بیلن شغل لنوچی حقوقی-ترتیبات همده خیریه تشکیلات لر تمانیدن تولیق قوللب – قوتلندی .چونکه ایرکین ونظارت سیز انترنیت کلپ لر ویروس واخلاق سیز اخبارات نی ترقه تیش قیناغی گه ایله نیب قالگن دیر شوکبی "ام.اس.ان"تیکین چت لری اوروپا،یقین شرق،افریقا،آسیاولاتین امریکاسی نینگ کوپلب مملکت لریده اوز فعالیتی نی توخته تدی .

خلاصه اورنیده:

زمانوی تکنالوژی نینگ تیز صورتلرده اوسیشی گه قره می ،بعضاًآدملراولردن عاقلانه فایده لنیش قندی کیچیشی کیرک لیگینی تولیق انگلب ییتمه یدی کمپیوتر وانترنیت گچه بولگن دورده اوسیب – اولغه یگن کوپلب آته وآنه لر ومعلم لرنینگ کتته کوپریک دیب اویله یدی .باله نی انترنیت وکمپیوتردن چلقتیش حرکتی ضمیریده اصلیده باشقه بیر معمایعنی کتته لرنینگ بو مسٍله ده نسبتاًسواد سیزلیگی مسله سیگه جدی راق یانده شیب،اونی برطرف ایتسه مقصدگه موافق بوله دی .نیگه که سوادسیزلیک مسله سیدن قاچیش آرقه لی باله نی تکنالوژی دن اجره تیب قوییش توغری ایمس.بونینگ اوستیگه یینه بیر جهت اعتبارگه لایق.عیناًکتته لرنینگ توتگن یولیدن کیلیب چیققن حالده باله لر هم آته لریدن ایلگری باره آلمه یدیلر .شبهه سیز انترنیت بیلیم وکیرکلی اخبارات نی آلیش اوچون اولکن امکانات یره تدی.     

تیل و تاریخیمیز – اعتبار و غروریمیز دیر

آنه سۉزی نه قدر اولوغ ومعتبر. سیزوبیز سۉزلشه دېگن تیلیمیزنی هم آنه سۉزی بیلن باغله یمیز ،اعزازله یمیزسببی آچیق: دنیاگه کېلیب اېلک اېشیتگن سۉزیمیز ،تېنگله گن اله میز تیلیمیزچیققنیده آنه میزاۉرگتگن سۉز- شوتیل ،آنه تیلی!مادامیگه تیلیمیزآنه آتی بیلن باغلیق اېکن اونینگ قدری ،شرفی یوکسک بولیشی طبعی. آخر آنه میزنی حقارت لنیشی گه یۉل قۉیمه گنمیزدېک تیلیمیزنینگ کم سیتیش وبوزیلیشی گه هم جیم قره ب توریب بۉلمس .اونینگ هربیر سۉزی ،هربیرجمله سی اۉزیمیزنېکی .شوندی اېکن آنه تیلیمیز رواجی اوچون همیشه   کۉره شماغیمیز کېرک.

 اۉزبېک تیلیـــگه رسمی تیــل مقامی بېریلیشی نی اېنتیق کوتگن اېدیک .انه شو آرزو میز عمل گه آشیریلگنی دن نېچه ییل اۉتیب بارماقده. افغانستان اساسی قانونیده اۉزبېک تیلی ، اۉزبېک لر یشه یدېگن حدودلرده رسمی تیل حیثیده قېد اېتیلدی حاضرگی شرایط خلقیمیز اوچون قوتلوغ بیر زمان  گرچند 15نچی عصردن کیینگه اۉزبېک دېب تانیلگن بۉلسک هم اېنگ قدېمگی تورکی خلق نینگ بیواسطه وارثی میز .اولوغ بابا میز محمودکاشغری تیلیمیز اینگ قدېمگی تورکی تیل نینگ دوامی اېکنینی اۉز دیوانیده مهرلب کېتگن .بویوک متفکر ، دولت اربابی،شاعر امیر علیشېرنوایی نینگ اۉزبېک تیلیده یره تگن اثرلری هیچ بیر زمان اونوتیلمه یدی بوکونده  نوایی حضرت لری یره تگن بی بها اثرلر دنیا مشهورتیلریده ترجمه اېتیلماقده .نوایی اۉزبېک تیلینی رواجلنتیریش وایاققه توخته تیش اوچون اېتگن سعی وحرکت لری اۉزبېک ادبیاتی مکتبیده قېد اېتیلگن .

یینه تورکی زبان خلق لرده دولت چیلیک اوزاق اۉتمیش ده موجود بۉلگنی اېنگ قدیمگی یازمه منبع لردن هم بېللی  دولت باراېکن ،ادبی تیل هم شکل لنگن بۉله دی.

هربیل تیل اولاَ اۉزایچکی امکانیت لری اساسیده اۉسیب باییب باره دی وتشقی تاثیر عادتده تیل نینگ اېنگ اۉزگروچن ،کونده لېک اجتماعی حیاتگه حاضرجواب قسم ده – لغت بایلیگیده واقع بۉله دی .شوباعث هم بیرار تیل نی اۉرگنماقچی بۉلسک اولا اونینگ لغتیگه اعتبار قرته میز . هربیرتیل نینگ لغتی اونینگ کۉزگوسی دیر .بیرتیل لغتیگه باشقه تیل لغتیدن سۉزنینگ کیریب کېلیشی ایسه دایما حادثه بۉلیب ،اونگه قرشی چیقیش بی فایده وفقط ضروریت سیز صاف سۉز آلیشیگه یۉل قۉیمس لیک کېرک .دنیا مقیاسیده بیرارته تیل یوق که اونینگ لغتیگه باشقه تیل لغتی کیریب کېلمه گن بۉلسین.جماعه ده تاپیلگن ینگی لیک اولا  اونی یره تگن جماعه نینگ لغت بایلیگیده گی سۉزبیلن ناملنه دی.

باشقه لر حیاتیگه بو ینگی لېک عادتده اوز نامی بیلن کیریب باره دی .شوبیلن بیرگه بوینگی لېک نی آلگن جامعه اونگه اۉزتیلیدن مناسب مقابل آت قیدیره دی.

مقبول آت تاپیلمگنده  ینگی لېک نی اوز آتی بیلن آلگن افضل .اما افغانستان ده یالغیز اۉزبېک تیلی ایمس باشقه تیل لرگه هم شوندی بیر زمینه یره تیلمه گن . اوزاق زمان مابینی اینقسه  اوتگن نېچه یوز ییل ده تبعیض بیلن اساسی قۉییلگن دولت لر باعث تیلیمزگه جوده کۉپ فارسچه ،عربچه سۉزلر کیریتیلگن  وحتی تیلمیزنی یوقاتیش اوچون قنچه حرکت لر یۉلگه تشله ندی.

تیلیمیزده یره تیلگن اثرلر تۉپله نیب یاندیریلدی .اۉزبېک بۉلیب جبری صورتده باشقه تیل لرگه درس کۉردیک. حاضر تیلیمز گه قۉشیلگن اۉزگه لغت وسوزلر انچه سی باشقه تیل لرگه منسوب اېکنینی کۉپچیلیک بیلمه ېدی کونده لېک سۉزلریده اوندن فایدلنه دیلر .شو طفیلی بونده ی سۉزلر،لغت بایلېگی میزگه ضرر ییتکزه دی عکسینچه اصلی تورکچه (اۉزبیکچه) بۉلگن بیر خېل سۉزلر فارسچه وپشتوچه  لغتیده کیریب بارگن .حاضر بو تیل لرده ایشله تیله دېگن تورکچه سۉزلرنی کۉپچیلېک بیلمه گنی باعث اۉز سۉزله شولریده اولردن فایده لنمه یدیلر . بونی هم ایتیش کېرک کیم نېچه یوزییل مابینیده رواجله نیش دن قالگن، دولت اداره لری کوچه وبازارلردن چیقاریلیب یالغیز اوی چاردیواریده سیقیلیب قالگن تیل قندی حاضرگچه اۉزینی سقله ب قالگن ، بو تیلیمز اۉته بای وکوچلی بۉلگنیگه دلالت بېره دی .

 یازووچی: نوراحمد یورتداش

سیاست های دوگانه آمریکا، بوجود آورنده بحران درافغانستان!

موضوع مبارزه باتروريزم ومواد مخدر درافغانستان،‌ به اين نسبت حضور گستردهء جامعه جهاني دركشور،  يكي از عمده ترين مسايل مربوط به رسانه ها،‌ گفتمان هاي داغ سياسي وكنفرانس ملي وبين المللي جهاني طي مدت زمان 9 سال گذشته درجهان وافغانستان به مثابه يكي ازالزاميت هاي جهاني مورد بحث و بررسي بوده است. 

محورگفتگو هاي اصلي‌، روي چالش هاي موجود دركشور، دريافت راه حل ها ي مناسب بادرنظرداشت موقف جامعه جهاني، درقسمت مبارزه باتيروريزم وكشت خشاش درافغانستان ميچرخيد. مردم افغانستان نيز آنطوريكه درزمان حضور قشون سرخ شوروي دركشور، از ادامه حضور سياسي آنان بدبين بودند در شرايط حاضربخشي ازمردم  چنين نيستند واز موجوديت جامعه جهاني همواره استقبال بعمل آورده و دوشادوش نيروهاي بين المللي تا اين زمان كار كردند، فقط به اين اميد كه اين برُحهء زماني بتواند به بحران هاي موجود دركشور نقطه پايان گذارد وصفحه جديدي را برروال ادامه حيات شان ورق زند. اما اين تحليل مردم كه جامعه جهاني در راس آن ايالات متحده امريكاوتحاديه اورپا براي ساختار اين مملكت ومبارزه باتيروريزم حضور دارند اشتباه به نظر ميرسد. موضوع انكار ناپذيراين است كه شعور سياسي مردم افغانستان درمدت زمان  30 سال  تداوم جنگ وبازي هاي سياسي به اندازهء كافي بلند رفته است.  اكنون اين مردم آله دست  بازي كنان بازي هاي گرم سياسي نخواهند شد وحد اقل تحليلي ازوضعيت دارند ودرين راستا قسمت اعظمي ازمردم نظر مخالف وتحليل هاي گوناگوني  را ازخود دارند. آنطوريكه به بنبست مواجه شدن مساله جنگ دركشور،‌ و بحران زا بودن اوضاع سياسي ازنقطه نظر موقعيت جغرافيايي بين كشورهاي منطقه  يكي ديگرازعوامل عمده چالش هاي موجود مي باشد. امروزه افغانستان درقسمت تمويلش ازدونرهاي جهاني برخوردار است.  پس جرا فقر، بيكاري، گسترش ادامه ناامني ها وبه عدم انكشاف متوازن اقتصادي مواجه است؟  ازنُه  سال بدين سو لاف از كمك به مردم بي بضاعت ومبارزه باتيروريزم وكوكنار به لب ها جاري است ولي چرا تغير رونما نيست؟ آيا اين مبارزه آمريكا درقبال افغانستان باتوجه به سياست خارجي اش دلسوزانه وواقعي است ؟ گذر زمان وشرايط حاضربه اين همه سوالها پاسخ داد كه درادامه به نكاتي ازآن موارد اشاره خواهيم نمود. امريكا ومتحدانش بخاطر تعميم وتحميل خواسته هايش درمنطقه ملزم به انجام ديپلوماسي با دولت افغانستان ودرپي طرح ريزي سياست هاي پشت صحنه ي بوده است. وهيچگاهي به سياست اش دركشور صادق نبوده وحال اين كشور را به اين صحنه كشاند. نكاتي كه عدم تمايل امريكا را به نسبت آوردن صلح و ثبات درافغانستان به اثبات رساند پرده برداشتن ازانجام اعمال ضد افغانستاني استخبارات امريكا توسط پايگاه انترنيتي ويكي ليكس است. اسنادومداريكي كه ويكي ليك به نشررساند گواه ازپلان آمريكا وسياست خارجي اش درافغانستان مي باشد. مدارك نشرشده نشان دهنده همكاري استخبارات امريكا باتيروريستان، ازبين بردن رهبران افغانستان وطرح حمله بربگرام كه شبيه حملات 11 سپتمبر بود دليل اين همه ادعاست.

با اين وجود افغانستان درگيراين همه  رويداد هاي نافرجام سياسي بوده وبوجودآورنده همه چالش ها دركشور، خاموشي دولت افغانستان مي باشد.  باتوجه به افشا شدن اين همه موارد دولت افغانستان هيچ گونه واكنشي را زاخود نشان نداد. دركسترهء آينده اين موضوع دقت شود وضعیت  بيشتر از اين وقت خطرناكترخواهد بود. بادزر مدارک موثق وثبوت همكاري امريكا درامر ادامه دهشت ووهشت درافغانستان آيا كشور هاي منطقه كه درگيرسياست هاي جهاني روي مساله افغانستان است سكوت خواهند ماند؟ درحاليكه نفع سياسي واقتصادي كشور هاي منطقه بيشتر  از ايالات متحده است. ازآن جمله ايران وپاكستان اين موردبيشترمتوجه ايران رقيب هسته اي امريكا است. پيش ازافشا شدن اين موارد ايران درچندین مورد حملات وطرح ريزي پلان های هراس افگنی متهم بود. ایران بعد ازین هیچگاهی آرام نخواهد ماند.  ووضعيت سياسي اين كشور را مشترکاً با رقبای سیاسی اش به بحران برده ومردم آنرا به گودال آراما نهاي ديرينه ي شان  خواهند انداخت.  كاريكه امروزه درافغانستان به عنوان همكاري صورت ميگيرد بدون شك ضمني ومصروف ساختن مردم است. كاراصلي طرح ريزي پلان ها وبرنامه هاي دراز مدت سياسي براي بقاي آمريكا درمنطقه وعدم ازبين رفتن قدرتش درجهان است.  تاكيد درين بحث خاموش بودن وسكوت اختيار كردن دولت مردان افغانستان است. اين حالت آنان يك موضوع دور از تحليل است اين بزرگمردان با اين سكوت وبااين برده گي شان  ازين كشورومردم چي ميخواهند بكنند. ضمن اينكه آمريكا دربازي هاي سياسي دركشور مهره اصلي شمرده ميشود آن 38 كشور باقي مانده ديگر که به عنوان اعضای پیمان اتلانتیک شمالی یاناتو درکشور حضور دارند سرگرم چگونه سياست هاي مغرزانه ونابودسازانه خواهدبود. اين كشور واين ملت بايد ازين حالت كشانده شوندوراهبرد اصلي كه ازسرايت بيشر اين سياست كشنده، زيرنام همكاري صورت ميگيرد، سنجيده شودا .امروزسياست هاي جاري كشور  را به ميدان جنگ ورقابت هاي بزرگ جهاني مبديل ساخته است.  

جمال ناصر "فرهمند"

دنیانی تیتره تگن وادی

مافیا ایچیده یشش

ایککینچی بولیم   (۲)

فولاد علمدارنه فقط ترکیه ده،یقین شرق مملکت لریده،وباشقه جایلرده غرب تبعیضی گه  قرشی چیققن اسلام مدنیتی نینگ رمزیگه ،قیزلرنینگ فکریده گی ایرکک گه،قیزیققن ییگیت لرنینگ ایسه سیوملی آغه سیگه ایلنه دی.

ژورنالیست لر،سیاست چی لر ،اجتماعی شخصیت لرساحه وکیل لری سریال ترغیب ایته یاتگن قورال له نیش غایه سیگه قرشی چیقه باشله دیلر.بیلم لر فاکولته سی نینگ اوقوتوچی سی  مراد ایکر،انقره بیلم یورتی نینگ دوکتوری سیویل آی،حقوق شناس یحیابیرمن سینگری لر سریال نمایشی نی توخته تیش نی طلب قیله باشله دیلر.ترکیه نینگ مشهورکیشی لری ایککی  بولیمده اجره لدی.بیرکونگیل سیزلیک طفیلی اکسیل قشقیرچیلر غلبه گه ایریشدیلر.

بوواقعه کیچکینه فندیق لی شهرچه سیده بولیب اوتگن. بیرکونی 25یاشر سیرخط قاره دینگیز یاویغیدن چیقه یاتگن مشهور مدافعه وکیلی جهان ایرین نینگ یانیده یقین له شیب، اونی آتیب تشله یدی .تیرگاوچاغیده قاره دینگیزپولات آغه گه اوخشه گی سی کیلگنی نی، فندیق لی ده گی اینگ مشهورآدم جهان ایرن بولگنی طفیلی اونی تنله گنی نی ایته دی . ایندی اکسیل قشقیرچیلرگزیته و تلویزیون آرقه لی فندیقلی واقعه لرینی روکش قیلیب سریالنی تنقید قیله باشلیدیلر.شو طریقه سریال بیرنچی مرته توخته تیله دی.

امابوری لر وادی سی الّه قچان خلق نینگ سیوملی فلمیگه ایله نیب اولگورگن، برچه ریکاردلرنی ینگی لب بولگن ایدی.خلق نینگ طلبی بیلن سریال نینگ ایکینچی فصلی (21 – 56بولیم لر) باشلندی. بحث ، مناظره لرایسه دوام ایتدی.سریال نمایشی یینه ایککی مرته توخته تیب قویلدی، اما خلق سیوگی سیگه سزاوار بولگن قهرمان لرهلی گچه تیریک . اولرنینگ سرگذشت لری، بوری لر وادی سی سریالیده دوام ایتماقده.

امریکالیک لر یمان باله لر

قیسی بیر هالیود فلم نی کورمنگ، اونده امریکا لیک لر عقلّی و جسارت لی قهرمان  لر  صفتیده تصویرلنه دی. رامبونی آله یلیک.تاریخاًمعلوم کی، امریکالیک لر ویتنام گه هجوم قیلگن لر ، محلی اهالی ایسه اوزینی حمایه قیلگن. رامبوده ایسه ویتنامگه باستیریب کیرگن امریکالیک لر  قهرمان ، ویتنام لیک لر ایسه یمان باله لر.

بوری لر وادی سی نینگ منطقی دوامی بولمیش کورت لروادی سی عراق بدیعی فلمیده بونینگ عکسی نی کوره میز. بیرتوده امریکا عسکرلری تورت کیشی تورک قهرمانیگه قرشی کوره شه دیلر، نتیجه ده ایسه قهرمان لرغلبه قازانه دیلر. فلم ده امریکا لیک لر مسلمان لرنی آدم قطاریده قوشمه یدیگن یاووز بدجهل مخلوق لرنی ایسله ته دی.فلم ایجاد کارلربدیعی توقیمه گه حقیقی واقعه لرنی اویغون لشتیریب کیتیشگه هم ایریشمه گن.2003  نچی ییل جون آییده امریکا عسکرلری نینگ تورک مخصوص خذمتی نینگ باشیگه قاپ کیدیریب سوراق قیلیشی امریکالیک لرنینگ مسلمان توریگه  باستیریب کیریب تینچ اهالیگه قره ته اوت آتیشی ابوغریب قماوخانه سیده اسیرلرنینگ بویرک لری اجره تیب آلینیب ، تل آیو گه جونه تیلیشی وشونگه اوخشش گوزل قیزیقرلی وجانلی جنگری درامه. فلم تورک سیمنا سی تاریخیده گی اینگ قیمت بها کارتونی بولدی صورت گه آلیش جریانیده 10.5 ملیون دالرصرفلندی.کارتونی ایجادکارلریگه 23 ملیون دالر فایده کیلتیردی.

بوری لر وادی سی عراق، شرق وغرب توقنه شویی موضوع سینی ایتدیره دی.فلم ده اسلام  اوستونلیگی غایه سی یینه ده یارقین راق واسطه لر بیلن آچیب بیریلگن. شونینگ اوچون بولسه کیرک،کارتونی نینگ آلمانده گی نمایشی چاغیده، فلم نهایه سیده فولادعلمداراساسی دشمینی سیم مارشال (بیلی زیین)نینگ کوکسیده خنجرسنچگنیده بوتون اشتراک چی لر ایغاقه قالیب الله و اکبر!دیب هه یقیریب یوبارگن ایکن .

فلم روحی غرب سیاست چی  لرینی جدی تشویشگه سالیب قویدی.بلغاریانینگ باش وزیری ایدمونت شوتیبر فلم نمایشی نی توخته تیلیشی نی طلب قیلگن بولسه ، ناتو قوراللی کوچلری باش قوماندانی جیمس جونس فلم نینگ عسکرلر روحیتی گه سلبی تاثیرقویشی نی ایتیب فلم نی عسکرلرگه  کوریشنی منع ایتدی. اماآلمانده گی تورک جماعه سی رهبری کینا کولت ایتگنی دیک، فلم نی قنچه لیک تحقیق له سنگیز، اونگه بولگن قیزیقیش نی شونچه لیک آرتدیره سیز.

قیزیقرلی فاکت لر

سریال نینگ باش قهرمان لریدن بیری

- سلیمان چاقیر رول نی اجرا ایتگن اکتور اوکتوی کاینرجه شوپیتگچه اساساً سینماصحنه سیده فعالیت یوریتگنی طفیلی خلق گه یخشی تانیش ایمس ایدی. انه شو باعث "بوری لر وادی سی" نی مخلص لری اونی چقیریب صفتیدن ایسله گن لر.کاینرجه نینگ موتری بیرموتر بیلن توقنه شیب کیتگنیده اکتورنی کورگن موتر هیداوچی سی آرقه آلدیگه قره می قاچیب کیتگن.

سلیمان چاقیردشمن لری قولیده هلاک بولگنیده سریال مخلص لری اونینگ خاطره سیگه ماتم توتگن ایکن لر.

بوری لر وادی سی قهرمان لریدن بیری مورا شو قدرمشهوربولیب کیتدی که زبیرشاشمزتمانیدن اونینگ"بوری لر وادی سی"دن کیین گی حیاتی حقیده کومیدی ایشلندی.

فولاد علمدار اسلوبینی جانلنتیرگن نیجاتی شاشمز اصلیده نازک تب انسان بولیب شعریازیب توره دی.

ایپساس "کا. ام. جی" کمپنی سی تمانیدن اوتکزیلگن سوراق نامه  نتیجه سیگه کوره نیجاتی شاشمز2008 ییل نینگ اینگ چیرایلی اکتوری دیب تن آلیندی. لیکن اونینگ خبر بیلن بیرگه  چاپ  ایتیلگن رسمی صفت  سیزلیگی بیلن مخلص لرنی بیرآز رنجیتدی.

اوز مصاحبه لریگه  کوپ باره آرزو سی چینه کی سیوگی صاحبی بولیش ایکنلیگی نی تاکید له گن فولاد  علمدار اوز محبتی نی اکتور نفیسه قاره تای تمثالیده تاپگندی ایدی گویا . اونینگ التماسیگه کوره اکتورلیک بوری لر وادی سی سریالیگه آهو تاروس رالیگا تکلیف قیلنگن بولیب، سناریو بوییچه فلم آخریده فولاد و آهو تورموش قوریش لری لازم ایدی. اما نفیسه قاره تای نینگ  خیانتی حقیده خبر تاپگن نیجاتی شاشمز اکه سی- سناریو مولفی، پرودیسر وریجسیور راجی شاشمزدن سناریو نیاوزگرتیریشی نی سوره دی. نتیجه ده آهو تاروس اولدیریلدی و سناریودن چیقیب کیتدی. فولادنی ایسه عقلی و گوزل اوقوچی قیز بیلن اوچرشتیریب قوییشدی.

گوزل سوزلر

بوری لر وادی سی نینگ اینگ دقتگه سزاوارتمانلریدن بیری- قهرمان لرنی حرکت لری و چیرایلی دیالوگ لری و اونیتیلمس صحبت لری واسطه سیده یارقین آچیب بیریلگن.

سریال حق لی روشده  تورک ادبی تیلی نینگ امکانیت لریدن اینگ اونوملی فایده له نیلگن کارتونی دیب تن آلینگن. فلم ده گی بوندی سوزلر و حکمت لر" بوری لر وادی سی" گوزل سوزلر، اونیتیلمس دیالوگ لر کتابیده توپلب نشر قیلینگن. قوییده اولردن ایریم لری نی کیلتیریب اوته میز.

اگربیر کیشی سینی بیر مرته الده سه بو اونینگ عیبی. اگر بیر کیشی سینی کوپ بار الده سه بو سینی عیبینگ دیر.

آخرینی اویله گن قهرمان بولمه یدی.

کتته کوچ کتته مسولیت یوک له یدی.

نامیمیزنینگ بویوک لیگی دوست لری میز نینگ بویوک لیگیدن .

کتته تاغ نینگ باشی هم کتته بوله دی.

تاووغ آوله گن ارسلان تولکی گه مسخره  بوله دی.

اولیک لرنی اویله شیچه  تیریک لر هرکونی هلوا ییدی.

عقللی انسان لر ینگی فکرلر نی محاکمه قیله دی، عادی انسان لر نتیجه لرنی محاکمه قیله دی، کیچکینه انسان لر باشقه لرنی محاکمه قیله دی.

اوزبیکستان معرفت گزیته سیدن کوچیریلیب حکمت الله قوانچ آرقه لی عرب الفباسیگه اوزگرتیریلدی .

همه وقت برچه خلق لر آره سیده باله نی اوستیریش ،اونگه تربیه بیریش آنه نینگ ذمه سیده بولگن .سلامت لیک باله لیکدن ،توغری راغی هلی توغیلمسدن - آنه قارنیده شکل لنیب باره دی .توغیلگن باله قندی انسان بولیب ییتیشه دی ؟انسان بوله آله دیمی ؟ جمعیتده قندی اورین توته دی وباشقه سوال لرگه ایجابی جواب آلیش اوچون جوابگرلیک مسولیتی کوپراغ آنه گه یوکله تیلگن .آنه نینگ ساغلیگی ،جسمانی ،روحی احوالی ،آذیق لنیشی امبریونی رواجله نیش گه تاثیر کورسته دی .توغیله یاتگن باله لر آره سیده تورلی کسل لیک لر کوپه یب باره یاتگنی نی حسابگه آلیب تورموش قورماقچی بولگن یاشلرنی طبی کوریکدن اوتکزیش کیرک .بو قوریله یاتگن عایله آره سیده ایریم لر ،انگله شیلماوچیلیک لرنی آلدینی آله دی . چونکه تورلی پتالوژیکی بولیشی ممکن بولگن ارثی کسل لیکلرنی انیقلب یاشلرگه کیرکلی مصلحت لربیریلیشی درکار .

فرزند نینگ ساغلام ،باقوت بولیب اوسیشی اوچون تیارگرلیک ،محنت کیرک بوله دی .حامله پیدا بوله یاتگنده گی آته – آنه نینگ روحی حلاوتی،ساغلیگی جوده مهم رول اوینه یدی .آته – آنه لردن بیری چیکه دیگن(بنگی) بولسه توغیله دیگن باله نینگ ساغلیگی ضعیف لشه دی .لیکن حامله نینگ بیرینچی دشمنی بو الکول . اونی تاثیری نه فقط آنه گه (چونکه ایچه دیگن ایرکک دن حامله دار بولگن عیالده قطار طبی معما لر بوساندن توکسیکوزیز ،تنه ده سو ییغیلیشی ،قان باسیمی نینگ یوقاری بولیشی ،بویرک ایشی نی بوزیلیشی ،تامیر تارتیشیولر و توغیلیش جریانی نینگ قیین لیگی کوزه تیله دی )بلکه باله نی رواجله نیشی ده فزیولوژیک اوزگریش لر کوتیله دی .اولر کوپینچه دیستروفیا،رواجله نیش سیستمی نینگ بوزیلیشی ، آوقت هضم قیلیش سیستمی نینگ بوزیلیشی نفس یوللرینی سیقیلیشی کوزه تیلگن .لیکن اینگ ایه نچلی سی ییللر اوتیب باله نینگ عقلاً ضعیف ایکن لیگی انیق لنگن بوله دی .میه نینگ رواجلنمه گن لیگی ،جنسی رواجله نیشی نینگ آرقه ده قالیشی ،عقلاً ضعیف لیک بولرنینگ همه سی آته نینگ الکول ایچیملیک لرگه قیزیقیشی عاقبتیده دیر.همه وقت هم عاقبت لر بونچه لیک دهشتلی بولمه یدی . لیکن اثرلرینی باله نی دنگسه لیگی ده ،بوینی پستلیگی ده ، نیمجانلیگی ده کوریشینگیز ممکن. الکول گه یوزکیلتیرگن  آته نینگ اوغلی هم الکولی بولیشی کوزه تیلگن .شونینگ اوچون قدیمدن ایچکی ایچه دیگن آدم نینگ فرزندیگه قیزلرنی تورموش گه بیرمس لیککه حرکت قیلیشیگن لر . لیکن یینه ده ایه نچلی سی عیال کیشی هم الکولی بولسه .او اوزی بیلمه گن حالده اوزینی فرزند سیزلیککه حکم قیله دی یاکه اونینگ فرزندی معیوب ،مجروح توغیله دی .البتته هر دایم هم باله احمق یاکه مجروح توغیله بیرمه یدی .لیکن جنی یاکه عقلی اوتکیر بولیب توغیلیشی ممکن بولگن باله اورته معیار یاکه بیر مونچه ضعیف توغیلسه الم قیلمه یدی می ؟ البتته که اوزیدن سلبی تاثیر قوییب جماعه ساغلیگی اوچون ضررلی بوله دی .

چرا جنگ افغانستان به پیروزی نمی انجامد؟

نویسنده حبیب الرحمن قویاش

حادثه های در حال وقوع در افغانستان از جمله افزایش تحرک طالبان در برابر نیرو های خارجی و داخلی ، تلاش های بی نتیجه ی حکومت افغانستان با همکاری خارجی ها به منظور با ثبات سازی این کشور در عین زمان اظهارات ضد و نقیص مسوولان کلان رتبه ی کشور های خارجی به ویژه امریکا در باره ی وضعیت نا هنجار افغانستان از مهمترین مسایلی هستند که دامنه ی بحران این کشور را با گذشت هر روز وسیع تر کرده است.

امریکا گاهی از آغاز اخراج نیروهایش در جولای 2011 میلادی سخن میراند از جانب دیگر جنگ در افغانستان را به رهبری این کشور در حال نتیجه دادن میخواند در حالی که بیش از 50 درصد از آمریکایی ها با ادامه حضور نظامیان شان در افغانستان مخالفت دارند.

تعیین ضرب الاجل خروج نظامیان امریکایی از افغانستان در صورت عدم آماده گی دولت افغانستان به منظور پذیرش مسوولیت جنگ در برابر تروریزم و طالبان را آگاهان امور فاجعه آفرینی در آینده ثبات افغانستان میدانند.

در این میان مقامات دولت افغانستان هم خروج نیرو های امریکایی را از این کشور پس از آموزش و تجهیز نیرو های پولیس و اردوی افغانستان مشروط کرده اند.

با توجه به اینکه ، روند آموزش و تجهیز بیش از یک صد و سی هزار سرباز در صفوف اردو و حدود نود هزار در چوکات پولیس هنوز به پایان نرسیده  و با گذشت هر روز میزان فرار از صفوف اردو و پولیس به دلایل مختلف کماکان افزایش یافته است ، افغانستان و حامیان بین المللی اش چگونه میتوانند در جنگ علیه  تروریزم و طالبان پیروز شوند؟

از سوی دیگر طرح زمان بندی برای اخراج نیرو های امریکایی از افغانستان موجب تازه شدن روحیه تروریزم و طالبان و افزایش تحرکات انان در مناطق امن افغانستان شده است.

در پی انتشار دهها هزار سند سری ارتش آمریکا از جنگ افغانستان به وسیله سایت اینترنتی ویکی لیکس دولت افغانستان هنوز هم از این فرصت ایجاد شده که منابع تروریزم در پاکستان است از سیاست نرم کار میگیرد و این سیاست ، جامعه ی جهانی را به منظور سرکوب کردن منابع موجود تمویل و تجهیز تروریزم و طالبان قانع نمیتواند چون که پاکستان هم به عنوان یکی از متحدین جنگ علیه تروریزم دوشادوش جامعه جهانی به ویژه امریکا از سیاست های فریب کارانه کار میگیرد.

افزایش ناامنی ها و کشانیدن دامنه این نا امنی ها در مناطق امن توأم با نیرومند شدن طالبان ودر عین حال  ضعف نیروهای ناتو و افغان برای از بین بردن تحرکات این گروه در چنین شرایطی که افغانستان با گذشت هر روز با بحران های تازه و خطرناکی روبرو میشود نگرانی مردم را در چشم انداز آینده ی این کشور بیش تر از پیش افزایش داده است.

در حاشیه قرار گرفتن اشخاص دارای تجربه ی کافی نظامی به منظور سرکوپ کردن گروه طالبان از سوی حکومت به دستور خارجی ها ، نداشتن تعریف مشخص از دشمن و طالبان ، در عین زمان ، نداشتن سیاست شفاف و استوار در باره ادامه جنگ علیه طالبان و حامیان آنان ، مصرف شدن صدها ملیون دالر در جنگ علیه طالبان و تروریزم توأم با ده ها مسئله ی دیگر که وضعیت افغانستان را با گذشت هر روز نا هنجار تر کرده است  نمیتواند جنگ موجود به نفع افغانستان تمام شود.

انا لله وانا الیه راجعون

کوپلب افسوس بیلن خبر بولدیک کیم اولکه میز نینگ تانیقلی شخصیت لریدن بیری فاریاب ولایتی آق سقال لر کینگاشی نینگ باشلیغی حاجی محمد صالح پیمان یولیققن کسل لیگی طفیلی ۹۶یاشیده فانی دنیا بیلن خیرله شیب اولوغ تینگری رحمتی گه قوشیلگن دیر.

آق یول جریده سی نینگ یازوچی لر گروهی بواولوغ شخصیت شاعر ویازوچی وفاتی نی کتته بیر ضایعه بیلیب اولوغ تینگری تعالی درباریدن اونگه جنت فردوس وآرقه سیگه قالگن عایله اعضالری وبرچه قرینداش ودوستلریگه صبر وچیدم آرزو ایته دیلر .

حرمت بیلن آق یول یازوچی لر گروهی

اۉزبېک تیلــــــــــــی نینگ حاضرگی وضعیتی قه-له­ی؟

بو سۉراق جوابی و شونگه تېگیشلی موضوعلر حقیده

تانیقلی شاعر، یازووچی و تحقیقاتچی دکتور شفیقه یارقین نینگ فکرلری

آق یۉل: اساسی قانونگه مطابق، هر بیر تیل نینگ رواجلنتیریش و اونی یوکسلتیریش وظیفه سی دولت ذمه سیگه قۉییلگن. بو تۉغریده دولت حاضرگچه قنچه ایش قیلگن؟

یارقین: اساسی قانونیمیزنینگ اوچینچی رسمی تیللر تۉغری سیده­گی ماده­لری افسوس که فقط کاغذده یازیلیب قالگن. دولت بو تیللرنینگ یوکسلیشی، رواجله­نیشی و ترقیاتی اوچون عملده کۉزگه کۉرینرلی ایش قیلمه­گن و تصویب اېتیلگن بیرار ایش ریجه­سی هم یۉق.

عالی اۉقوو مرکزلریده (بیر-ایکی ولایتدن تشقری)  اۉزبېک تیلی بۉلیملری آچیلمه­گن؛ افغانستان بیلیملر اکادمیسیده بو دیپارتمنت اۉتمیشده یخشی یوتوقلری بۉلگنیگه قره­مه­ی، بوگون یاپیق و اونینگ بستلریده اۉزگه تیللر کدرلری مقرر اېتیلگن؛ اطلاعات و فرهنگ وزیرلیگیده هم بیرار ریجه بو باره ده یۉق؛ معارف وزیرلیگی هم اۉقیتووچیلر و کدرلر تربیه سی اوچون معین پروگرامنی توزمه­گن.

قیسقه قیلیب ایتگنده، اوچینچی رسمی تیللر، اینیقسه اۉزبېک تیلی بوتونله­ی اونوتیلگن و هرقنده­ی توجه و دولت ریجه­لریدن توشیب قالگن. 

آق یۉل : اوشنده­ی که بېللی، اۉزبېک تیلی اوچینچی رسمی تیللر قطاریدن اۉرین آلگن و معارف وزیرلیگی تمانیدن درسلیک کتابلر باسیلیب چیقاریلگنی ایتیلماقده. اېندی منه شو کتابلر شمال ولایتلریده ترقه­تیلگن می؟

یارقین: اۉزبېک درسلیک کتابلری بیر نېچه ییلدن بېری تألیف اېتیلیب کېلماقده. 1-4 نچی کتابلر باسیلیب چیققن. بو کتابلر بعضی بیر ولایتلرگه ییباریلگن؛ بیراق بیرینچیدن بو کتابلر یېترلی سانده چاپ اېتیلمه­گن؛ ایکینچیدن، بیر احصاییه، پلان و ضرورت یوزه­سیدن ییباریلمه­گن؛ اوچینچیدن، اۉقیتووچیلر تیارلنمه­گن و اولرگه سمینارلر تشکیل اېتیلمه­گن؛ تۉرتینچیدن، درسلیک ساعتلری و قیسی ولایتلرده اۉقووچیلرگه قنده­ی اۉقیتیلیشی رسمی یازمه روشده ایتیلمه­گن.

شمال ولایتلریده اۉزبېکلر، تورکمنلر، تاجیکلر و پشتونلر بیر مکتب و بیر صنفده درس اۉقییدیلر؛ اما بیرار قرار و تصویب بو حقده یۉق. ولایت معارف رئیسلری هم، تدریسی کدرلر هم صنفلرنی اییریب، اۉزبېکلرگه اۉقیتیش یا که اۉشه صنفده­گی برچه ملیتلر باله­لریگه اۉزبېک تیلینی اۉقیتیشگه حیران دیرلر.

 اۉزبېک تیلی دیپارتمنتی هم تعلیمی نصابده یگانه کدری یۉق دیپارتمنتلردن سنه­له­دی.

 اۉقیتووچی تربیه­لش ریاستی بېلگیلنگن تعلیمی نصابنی اۉزبېک تیلی دیپارتمنتلریگه یازمه­گن و کدرلر یېتیشتیریلیش اوچون هېچ قنده­ی پروگرام و ریجه نی ایشلب چیقرمه­گن. بو احوال جدا اچینرلی البته و خاص توجه و یاردم گه محتاج دیر.

آق یۉل: شمال ولایتلری اهالیسی کتابلر سانی آزلیگیدن شکایت قیلیب، بو تۉغریده دولتنی عیبله­یدیلر. سیز بو حقده نیمه دېیسیز؟

 یارقین: ایکینچی سۉراقده بو حقده هم جواب قیتریلدی؛ بیراق قۉشیمچه روشده ایتیش ممکن که، اۉزبېک تیلی درسلیکلری شمال ولایتلری باله لریگه بیرگه می یا که ایری اۉقیتیلیش معماسی حل قیلینمه­گونچه، کتابلر قنچه تیراژده چاپ بۉلیشی کېره­کلیگی هم بیلینمه­ی قاله­دی.

بیراق هرحالده، اۉزبېک تیلی کتابلری جدا آز تیراژده چاپ اېتیلگن و ایریم ولایتلر،  جمـله­دن بلــخ، بغـلان،

سمنگان، تخار، قندوز و بدخشانده اصلا بو کتابلر ترقه­تیلمه­گن و هېچ قنده­ی صنف تشکیل اېتیلمه­گن.

آق یۉل: بشقه بیر تماندن اۉزبېک تیلیده درس بېروچی اۉقیتووچیلر آزلیگی ایتیله­دی. اۉزبېک تیلچیلری دولت بو تیلده کدرلر تربیه­له مه­گن و بو مسأله­ده حرکتلر جدا سېکین دېیدیلر. سیز بو حقده نیمه دېیسیز؟

یارقین: اگر کدرلر تیارلشی اوچون بیرار پروگرام توزیلگن بۉلسه اېدی، البته کېله­جککه امید باغلش هم ممکن بۉلردی. بیراق بیرینچی و ایکینچی سۉراقلرگه جواب بېریلگنیدېک، نه عالی اۉقوو مرکزلریده، نه دارالمعلمینلرده، نه خصوصی انستیتوتلرده اۉزبېک تیلی اۉقیتووچیلرینی یېتیشتیریش اوچون انیق و علمی ایشلب چیقیلگن مخصوص پلان و پروگرام یۉق. شونینگ اوچون، کېله­جگیمیز هم بو کونیمیز و اۉتمیشیمیز کبی قرانغولیککه یاپینگن کۉرینه­دی. خلقیمیز، وکیللریمیز و اۉزبېکلر و تورکلر آتیگه قوریلگن رنگ مه-رنگ حزب و اویوشمه­لر رهبرلری بو حقده جیم اۉلتیرگنلر. اولرنینگ انیق و جانکویرلیک بیرار حرکتلرینی یا که چیقاریلگن تاووشلرینی کۉرمه­گن و اېشیتمه­گنمیز.

«باله ییغله­مسه، آنه سوت اېمیزمه­یدی» دېگنلریدېک، بیزلردن هم بیر تاووش، بیر فریاد چیقه ریش ضرورتی توغیلگن؛ اما بو تاووش نی کیم و قچان چیقره­دی؟ افسوس که بو بیزگه حالی قرانغو!

آق یۉل: معارف وزیرلیگی بو تۉغریده نیمه ینگی تدبیرلر آلگن و کېله­جک پروگراملری نیمه­لردن عبارت؟

یارقین: معارف وزیرلیگی اۉزبېک تیلی درسلیک کتابلریدن 1-4 نچی گچه آز تیراژده چاپ اېتگن و 5-6 نچی کتابنی هم چاپگه تیارله­گن، قاله بېرسه 7-9 نچی کتاب گچه تألیف اېتتیرگن. بیراق بو کتابلر تیل، گرامر، فعالیتلر، هدفلر و علمی-پیداگوژیک نقطه نظردن جدا کۉپ ایشلش و قیته-قیته کۉریب چیقیشگه محتاج.

اۉزبېک تیلی دیپارتمنتیده متخصص بۉلمه­گنلیگی سببلی بو کتابلر قچان توگب، چاپگه کېتیشی و باله­لریمیز قۉلیگه یېتیب باریشی تېنگری تعالی گه معلوم.

آق یۉل: اۉزبېک تیلی نینگ حاضرگی وضعیتی قنده­ی؟   

یارقین: اۉزبېک تیلی وضعیتی حاضرگی کونده انچه اینچلی دیر. «استاد کۉرمه­گن شاگرد یېتمیش مقامگه اۉینه­یدی» دېگنلریدېک، اۉزبېک شاعرلری هم، یازووچیلری هم آنه تیللریده مکتب و صنف کۉرمه­گن و درس اۉقیمه­گنلر. اولر خدا بېرگن استعدادلری طفیلی قۉللریدن کېلگنیچه یازه­دیلر. شونینگ اوچون، املا، تیل قاعده­لری، یازیش و سۉزلش یۉریقلریده بیرخیللیک یۉق؛ بلکه یوزته شاعر و تحقیقاتچیمیز

بۉلسه، یوز خیل املا و انشاء بیلن یازه­دیلر. یعنی هرکیم اۉز محیطی و عایله­سیدن اۉرگنگن تیلیده سۉزله­یدی و یازه­دی.

          حاضر شاعرلریمیز، یازووچیلر و تحقیقاتچیلریمیز سعی-حرکتلری طفیلی اېرکین مطبوعات شرافتیدن انچه گینه کتابلر، مجله لر، هفته­لیکلر و غیرموقوت جریده­لر اۉزبېک تیلی یا اۉزگه تیللر بیلن اره­لش نشر اېتیلماقده. بو ایشلر البته

قووانرلی، بیراق یېترلی و قانیقرلی اېمس.

رادیولر و تلویزیونلرده هم اۉزبېک تیلیده بیرار اېشیتتیریش یا کۉرسه­توو یا هېچ بۉلمه­گنده خبرلر ترقه­لیب توریبدی؛ اما البته هر رادیو و هرتلویزیون اۉز امکانیتی، کدرلری نینگ تجربه و تخصصی گه کۉره تیلی نینگ رنگ مه-رنگ شیوه لرینی تقدیم اېتماقده.           اینترنیت سایتلریدن هم تورلی اۉزبېک تیلی لهجه لری و شېوه لری، قاعده و اسلوبلرینی اۉقیب، بو خیلمه- خیللیکدن

یۉلنی یۉقاتیب، سرسان بۉلیب قاله­دی کیشی!

مېن 27 ییلدن بېری اۉزبېک تیلی و ادبیاتی بۉییچه یخشی می، یمان می قلم تېبره­تیب کېلگن بیر شاگرد صفتیده تیلیمیزنینگ یوکسه­لیشی، رواجله­نیشی، یشنشی، اینیقسه بیرخیللیگی و اۉتمیشلردن شکللنیب کېلگن اېنگ علمی قاعده-قانونیگه ینه بیر بار قیتیشی اوچون قوییده­گیلرنی پیشنهاد صفتیده ایتیب اۉتماقچی من:

1- اۉزبېک تیلی یا اېلی غایه­سی بیلن توزیلگن برچه حزبلر، فرهنگی و اجتماعی اویوشمه­لر، شمال ولایتلری وکیللری بیلن اۉلتیریب، اۉزبېک تیلی معمالری و یېچیش یۉللرینی تاپیب، بیر سېس و بیر قوت بۉلیب، اونی افغانستان دولتی نینگ اېنگ یوقاری اداره­لریدن باشلب، برچه تېگیشلی اداره­لریگه یېتکزیشلری و عملی بۉلیشی نی نظارت قیلیب تورماقلری کېره­ک.

2- ملی تاجریمیزنی جلب اېتیب، بیر فرهنگی صندوق یا حساب آچیب، تۉپلنگن پوللرنی کمیده 7 کیشیلیک ایشانچلی بیر کمیسیون نظری آستیده، اۉزبېک تیلی و ادبیاتی یوکسلیشی اوچون صرفله­نیشی کېره­ک.

3- بو کمیسیون اۉزی نینگ مسئولیتی، ایشی و ریجه لری بۉییچه کېره­کلی بیر یۉریقنامه توزیشی لازم.

4- قالگن ایشلر؛ مثال اوچون: علمی سمینار و کنفرانسلر، مشاعره و ادبی ییغینلرنی تشکیل لشتیریش، چاپگه یررلی کتابلرنی تنلش و چاپ اېتیش، ییل شاعری، یازووچیسی، تحقیقاتچیشی، هنرمندی، کتاب و اثرلرنی سره­لش و مکافاتلش، علمی، فرهنگی، سیاسی و تاریخی سیمالریمیزنی اولوغلش، آغزه­کی ادبیاتیمیزنی تۉپلش و نشر اېتتیریش، ملی قۉل صنعتلریمیزدن کۉرگزمه لر آچیش، مکتبلر، جایلر، یۉللر و فرهنگی مؤسسه لرنی اولوغلریمیز آتی بیلن ناملش، کېره­کلی درسلیک کتابلرنی چیقاریشده معارف وزیرلیگی بیلن یانداشیش، کدرلر تیارلشده جدی توجه قره­تیش، بورسلر و تورلی خلق ارا سمینارلر، سمپوزیملر و ورکشاپلرده اۉزبېک نماینده­لری معلوم اولوش آلیب، فعال قتنشیشلری کېره­ک.

یوقاریده اېسلنگن یوزلرچه خلقیمیز، تیلیمیز و فرهنگیمیزگه تېگیشلی موضوعلر بار که تعیینلنگن کمیسیون تمانیده انیق فهرست قیلینیشی کېره­ک، دېب اۉیله­یمن.

آق یول : جواب گه حاضر بولگنینگیز اوچون کتته رحمت .

تیارلاوچی :نوراحمد یورتداش

 شام تان خوش.  خوش آمدید. لطفا به جاهای خود مهربانی نموده بنشېنېد. به قصر سفېد خوش آمدېد.  بشما، مسلمانان امریکا در سراسر کشورما، و برای بیش از یک بیلیون، مسلمان در سرتاسر جهان، تمنیات نیک خود را در این ماه مبارک ابراز مینمایم. رمضان مبارک. 

 من میخواهدم که به اعضای جامعه دپلوماتیک؛ اعضای حکومت خود؛ و اعضای کانگرس، بشمول رش هولت، جان کانېرس و اندری کارسن، که ېکی از دو عضو مسلمان کانگرېس است. همراه با کیت الیسن. پس همه شما خوش امدېد.

اینجا در قصر سفید، ما عنعنه میزبانی افطاریه ها را که چندېن سال سابقه دارد، داریم.  عېنا مثلېکه ما مهمانی های  کریسمس، دعوت های سی در، که خروج بنی اسرائېل را ازمصر تجلېل مېنماېد، و مراسم دیوالی را هم میزبانی وتجلېل  نموده اېم.  این مسایل نقش عقیده را در زندگی مردم امریکا نشان میدهند. واین حقیقت بنیادی را بیاد ما می آورد که همه مان مخلوق خداوند هستیم، و ما همه از عقاید خود قوت و احساس هدفمندی در زندگی را میگیریم.

این مراسم، همچنان تائید این  نکته هم هست که همه مان مردم امریکا هستیم. بنیاد گذاران ما میدانستند که بهترین طریقه قدردانی عقاید مردم، حفاظت و حمایت آزادی مذهب شان است. تاماس جفرسن هنگامیکه مسوده قانون ویرجینیا برای تأسیس آزادی مذهب را  ترتیب مینمود، نوشت ، ومن از وی نقل قول میکنم. "تمام مردم باید در ابراز ایمان و عقاید شان آزاد باشند، تا بتوانند نظریات خود را در مسایل مذهبی اظهار نمایند." تصحیح اول قانون اساسی ما آزادی مذهب را منحیث قانون کشور بنیاد نهاد. و این حق از همان زمان تا کنون برحال باقی مانده است.

واقعاً. در طول تاریخ، مذهب در داخل سرحدات ما ترقی نموده، و دقېقا به خاطر اېنکه  منحیث امریکائی ها، مردم ما حق دارند به هر مذهب و هر قسمی که خواسته باشند عبادت نمایند – بشمول اېن حق که  به هیڅ مذهب هم بکلی  عقیده نداشته باشند. و این گواهی برمعرفت واگاهی بنیاد گذاران ما میکند که هنوز هم امرېکا  عمیقاً کشور مذهبی است، کشوری است که مردم عقاید مختلف توانمندی زندگی صلح آمیز و مملو از احترام متقابل با یکدیگر را دارند، در حالیکه در سراسر جهان اختلافات مذهبی با عث  جنجال ها و منازعات میگردد.

این مسله، به این معنی نیست که گویا مذهب موضوع بدون جنجال است.  در این تازگی ها توجه بطرف ساختن مساجد در جوامع مشخص معطوف گردیده است، خاصتاً در نېوېارک. همه مان باېد، حساسېت های که درمسله انکشاف بخش سفلاې منهاتن وجو دارد قبول کنېم واحترام بگذارېم.

  حملات نهم سپتامبر یا ٩/١١ یک واقعه بسیار دلخراش برای کشورما بود. درد و رنجی را که آنهائی که عزیزان شانرا از دست داده اند، میکشند قابل تصور نیست. بنأ من میدانم، که اېن مسله چه نوع احساساتی را دربردارد، و احترام نظر آنهائی را میکنم که در مورد آبادی دوباره قسمت سفلای منهاتن احساساتی دارند. گراوند زېرو، واقعاً جای  مقدس است.

  بنأ اجازه دهید تا وضاحت نمایم: منحیث یک تبعه امریکا و منحیث رئیس جمهور، من به این عقیده هستم که مسلمانان هم مانند هر کس دیگری در این کشورعین حقوق را دارند که مذهب خود را قسمی که خواسته باشند تجلیل نمایند( کف زدنها ) و اېن حق شامل ساختن   جا های عبادت ، و مراکز برای جامعه  خود را در منهاتن سفلا درملکېت شخصی مطآبق قوانېن  ومقررات محلی بسازند.  این  امریکا است. تعهد ما در برابر آزادی مذهب باېد  بطور کامل تغییر نا پزېر باشد. اېن اصل کې مردمان عقاېد مختلف  در این کشور استقبال میگردند و با انها برخورد متفاوت و امتېازی به نسبت ېکدېگر  از طرف حکومت شان صورت نمېگېرد؛ ېک مسله بنېادی است که مارا معرفې مېنماېد که ما که چگونه مردم هستېم. احکام رسمی بنېادگذاران باېد ادامه ېابد.

ماباېد به هېچگونه، کسانی را فراموش نکنېم ، که به شکل تراژېک در حملات نهم سپتامبر یا ٩/١١  ازدست دادېم. ماباېد همېشه آنهای را به خاطر داشته باشېم که درمقابل حملات رهبری بدوش گرفتند. درېن جمله ماموران اطفائېه که  به طرف زېنه های پرازدود به پېش رفتند و هم چنا ن عساکر ما که امروز در افغانستان مصروف خدمت هستند، شامل هستند.  اجازه بدهېد که اېن راهم به خاطر داشته باشېم که مادرمقابل چه نوع دشمن محاربه مې نمائېم و برای چه جنگ مېکنېم.

دشمنان ما هیچ نوع احترام به آزادی مذهب ندارند. داعیه القاعده اسلام نیست – داعیه آنها تحریف اسلام به شکل بزرگ است. آنها رهبران مذهبی نیستند، آنها دهشتگرانی اند که مردان، زنان، و اطفال بیگناه و معصوم را قتل نمودند.  در حقیقت، القاعده نسبت به پېروان  هر مذهب دیگر تعداد  مسلمانان را بېشتر بقتل رسانده است، بشمول مسلمانان بېگناه ،  که در ١١ سپتامبر کشته شدند.

بنأ، اېن است کسانی که  ما با آنها میجنگیم.  و دلیلی که ما دراین جنگ پیروز میشویم فقط این نیست که ما بازوهای قوی داریم، بلکه قوت ما در ارزش های ما نهفته است. دیموکراسی که ما داریم  ارزش مېنهېم. قوانینی که بدون درنظرداشت مساېلی مانند قوم، دېن ، ثروت و مقام اجتماعی  تعمېل میکنیم. استعداد وکفاېت مادراېنکه نه تنها د ر برابر دېگران از تحمل کار مېگېرېم بلکه کسانېکه ازما متفاوت هستند به آنها احترام مېگذارېم. روش زندگی که اساس آن بر مبنای عقېده امرېکا یی بودن نهاده شده، با طرېقه زندگی  آنهای که برما  در صبح آن روز ماه سپتمبر حمله کردند وروش زندگی شان  به نابودی وتباهی بنېاد گذاشته شده است،  تفاوت خېلی زېاد دارد. آنها تا امرو ز هم برای تو طئه ود ساېس علېه ما ادامه مېدهند. 

در بیانیه افتتاحیه حکومت خود، من گفتم که میراث متنوع که به ما رسیده است، قوت است، ضعف نیست. ما کشوری ساخته از مسیحیان، مسلمانان، یهودان و هنود  هستیم؛ وهم چنان آنهایکه  به هیچ مذهب عقیده ندارند. ما زبان و ثقافت مردم  هر کنج و کنار این جهان، را داریم.  این قسم تنوع میتواند که  جنجال ها و مباحثات مشکل هم بمیان آورد. درگذشته ها ما جنجال های در مورد ساختن کلیسا های کاتولېک  و عبادتگاه های یهودان یا سیناگاگ ها داشته ایم. اما مردم امریکا بار بار نشان داده اند که ما میتوانیم این نوع جنجال ها را حل کنیم، و به ارزش های خود راستېن ووفادار بمانیم، و قوی تر گردیم. امروز هم باید چنین باشد، وچېن خواهد بود.

 و امشب هم ما  به خاطر  مې آورېم که ،رمضان تجلیل عقیده و ایمان به دینی است که به داشتن تنوع مشهور میباشد. و رمضان بیاد ما می آورد که اسلام همیشه جزئی از امریکا بوده است. اولین سفیر مسلمان در امریکا از تونس بود، و بیش از ٢٠٠ سال قبل در مهمانی که تاماس جفرسن برای وی هنگام غروب افتاب  برگذار نمود اشتراک کرد ، به این ترتیب آن اولین افطاریه درقصر سفید بود. (صدای کف زدن حضار)

مانند بسیاری از مهاجرین دیگر، نسل های زیادی از مهاجرین مسلمان برای ساختن زندگی آینده به این خاک آمدند. آنها به زراعت، تجارت وکارهادر فابرېکه ها پرداختند. آنها د رساختن قطار آهن مساعدت کردند. آنها در اعمار امرېکا کمک کردند.  آنها اولېن مرکز اسلامی را د ردهه ١٨٩٠ درنېوېارک ستی بنېاد گذاشتند.  آنها اولېن مسجد را در منطقه  پرېری، اېالت  دکوتای شمالی اعمار کردند.  شاېد کهن ترېن مسجد ې که درامرېکا تا امروز هم مورد استتعمال است، درشهر سېدار رپېدز، اېالت آېووا قراردارد.

امروز، کشور ما به سبب موجودیت میلیون ها  مسلمانان امرېکا یی تقوېه شده است.  آنها در هر کار وهر بخش زندگی بسیار مؤفق اند. جوامع مسلمانان در امریکا، بشمول مساجدی که در همه  پنجاه ایالات امریکا ساخته شده اند، در خدمت همسایگان خودهم اند. امریکائی های مسلمان جوامع ما را به حېث پولیس  نگهداری مینمایند، به حېث ماموران اطفائېه، و ماموران مساعدت های  اولېه خدمت مېکنند. علمای اسلامی در مقابل دهشتگری و افراطېت با صدای بلند سخن گفته اند. و بار دیگر تائید مېکند که اسلام به آنها آموزش میدهد که باید زندگی انسان را نجات دهند، نه اېنکه آنرا تلف نماېند.  وامریکائی های مسلمان،  با عزت  و افتخار در اردوی ما اشتراک  کرده ، خدمت میکنند. در افطاریه که هفته آینده در وزارت دفاع یا پنتاگان دایر میگردد، از سه عسکر مسلمان که جان هایشان را در عراق قربان کردند، قدرادانی صورت میگیرد. آنها، حالا بین قهرمانان امریکا در مقبره ملی آرلینگتن دفن اند.

این مسلمانان برای تامېن امنیت قربانی  دادند، امنېتی  که ما بر آن متکی هستیم و برای آزادی ما فداکاری کردند که ما آنرا گرامی نگهمېداریم. آنها  در صف امرېکاهای   شکست ناپذیر قراردارند که سلسله آن به بنیاد گذاران ما میرسد. امریکائی های همه ادیان که به این خاک خدمت نمودند و فداکاری کردند تا اېن وعده را در برابر  نسل های جدید پوره کنند، و این اطمینان را بدهند که چېزېکه درمورد امرېکا   فوق العادگی دارد حفظ شده است، و آن اېنست که  ما امریکا ېان به ارزشهای خود راستېن و وفاداربوده وقابلېت آن رادارېم که اتحآد وېگانگی خودرا ، گرچه به شکل بطی ، اما ېقېنا  به حد اکمال برسانیم.

زیرا در پایان کار، ما "یک ملتی، تحت سایه خداوند، و جدا نا پزیر هستیم." و ما میتوانیم که هدف "ازادی و عدالت برای همه" را فقط و فقط زمانی بدست آوریم که اگر تحت قانون واحدی که در قلب هر دین و مذهب بشمول اسلام موجود است زندگی کنیم، و آن اینکه درمقابل  دیگران کاری نکینم که بر خود روا دار نیستیم.

بنا برېن ازهمه تان تشکر که اینجا حضور بهم رسانېده اېد، و رمضان مبارک برای همه تان آرزو دارم.

منبع:وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا

جمال ناصر"فرهمند"

یاش شاعر " قووانچ"بیلن تانیشٻنگ

استاد خال محمد اۉغلی احسان الله قووانچ 1363نچی ه.ش ییلیده فاریاب ولایتی نینگ پشتونکوت اولوسوالیگی گه قره شلی جمشٻدی قیشلاغیده توغیلگن .باشلنغیچ  دوره سینی جمشیدی اۉرته مکتبی ،اۉرته دوره سینی حاضرگی عربخانه لیسه سی ولٻسه  نی خراسان عالی لٻسه سیده بیتیردی . کانکور سناویدن سۉنگ   1384نچی ییلیده فاریاب یوکسک اۉرگه نیش موسسه سی تیل و ادبیات فاکولته سی نینگ اۉزبیکچه تیل وادبیات بۉلیمی ده یۉل تاپدی حاضر ایسه اۉزبیکچه تیل وادبیاتی دیپارتمنتی نینگ تۉرتینچی صنفیده درس اۉقیب کٻلماقده .قووانچ ادبیات فاکولته سیگه یۉل تاپیشی بیلن تیل وادبیات نینگ تورلی بۉلیم لریده قیزیقیب اۉقیتوچیلری نینگ یاردمی بیلن یازوچیلیک شعر وشاعرلیککه باشله گن وقووانچ تخلصی بیلن شعریازیش گه باشله ب واونینگ اۉزبٻکچه وفارسچه شعر ومقاله لری فاریابده گی ایشانچ، میمنه،فاریابکل چورتگوی، وینگی زمان ناملریده گی گذٻته لرگه باسیب چیقاریلماقده وبوبیلن اۉزبٻک ادبیاتی نینگ باغیده ینگی بیر نهال اٻکیلدی .قووانچ جنابلری حاضرینگی زمان آیلیگی نینگ باش محرری حیثیده خذمت اٻتیب بارماقده .ایشانچ نینگ تیل وفرهنگی تۉغریسیده بۉلگن تویغولری کوندن کونگه آرتیب انه شو باعث باشقه یاشلرقطاریده اجتماعی – مدنی وفرهنگی اویوشمه لرگه کوچیگه یره شه فرهنگ همده اۉزبٻک تیل وادبیاتی ساحه سیده فعالیت کۉرساتیب بارماقده. قووانچ جنابلری گه اٻلگری آلیب باره دٻگن برچه ایشلریگه یره تگن تٻنگری درگاهیدن اولکن موفقٻت لر تیله یمیز.

حورلر تعظیم قیلر

اول پریوش نی کۉریب دیوانه بۉلگن من ولـــی

ایله نیب گیرد- گیردیدن پروانه بۉلگن من ولـی

هرزمان کۉرسم صنم نی محو قیلر حسنی مېنـی

اول قویاشلی چهره گه حېرانه بۉلگن من ولــی

گراوبۉلسه لیلی هم،مېن هرزمان مجنونی مـــن

عنبر آسا اېسیگه مستانه بۉلگن من ولـــــــی

جلوه قیلگه ی طاووس ینگلیغ اول پری روح هرزمان

بۉلسه آی اول نازنین مېن هاله بۉلگن من ولـــی

حور – پری کۉرسه جمالین اونگه تعظیم لر قیـــلر

عشق آتشناکېگه همخانه بۉلگن من ولـــــــــی

سرودېک قدینی کۉرسم کېچه – کوندوز اۉیقومـــــه

تېکمه سین اونگه قویاش دېب سایه بۉلگن من ولــی

سېن قووانچ معشوقی سن ،گراېسته سنگ اېستمه سنگ

برچه عاشق لرگه هم افسانه بۉلگن من ولــــــــــی

 تیارلاوچی : یورتداش

اوغانستان دولتی نینگ بیرمیلیون دالرلیک یاردمی پاکستان ده یوباریلدی

اولکه میز مالیه وزیری عمر زاخیل وال بوکون بیر خبر ییغنیده سوزیوریترایدی پاکستان ده سوتاشقین لریدن ضررکورگن لر اوچون اوغانستان دولتی نینگ بیر ملیون دالرلیک شرطنامه سینی پاکستان نی کابلده گی ایلچی خانه سی بیلن امضاله دی .اولکه میز مالیه وزیرلیگی نینگ ملازملری اوغانستان بیلن پاکستان اره سیده یقین علاقه لر بولیب هرپیتده بوکبی شرایطده بیربیراولرینی قولب قوتله ش لرینی ایته دی.انه شو حالده زاخیل وال جنابلری ملی سوداگرلردن پاکستان خلقی وپاکستان ده گی اوغان مهاجرلرگه یاردم ایتیش لرینی ایسته دی .

انه شو حالده پاکستان نی کابلده گی ایلچی سی اوغانستان نی پاکستان ده گی سیل لردن ضررکورگن لرگه ایتگن یاردم لریدن منتدارلیک بیلدیردی .

سونگی پیت لرده پاکستان ده گی یاققن آغیر یاغمیر وسوتاشقین لری اوزیدن کوپلب ضررلرنی اورته گه قویماقده .انه شوحالده پاکستانده گی طبعی حادثه لردن ضررکورگن لر گه دنیا جماعه چیلیگی نینگ یاردم لری ییتیب باررایکن اوغانستان دولتی هم مالی ،صحی وقوتقزیش یاردملرینی بواولکه گه یوبارگن دیر .

پاکستان دولتی نینگ یوقاری مرتبه لی ملازملری بواولکه ده گی سوتاشقین لریدن ضررکورگن لرگه دنیا جماعه چیلیگی نینگ یاردملری استه سیکین ایلگری باریشی دن تنقید لب چیققن لر .پاکستان نی بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی ده بولگن دایمی وکیلی ضمیر اکرم ژنو ده بولگن صحبتی ده بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی سوتاشقین لری اورته گه قویگن ضررلر میزانی دن خبردار بولیب بیراق پاکستان ده قانیقرلی صورتده یادرم لر ییتیب بارمه گنینی ایته دی .اکرم جنابلری بو سوتاشقین لری 1600دن کوپراغ پاکستان لیک یستیغنی قوریتیب 14ملیون کیشی گه ضررییتکیزگنینی ایته دی.انه شو حالده یاردم بیروچی گروه لر ساغلیک سو یوقلیگی باعث تورلی کسل لیک لر اورته گه چیقیشی دن خواتیربیلدیرگن لر .بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی هم یاردم ایتیش ریجه سینی شدت لنتیریشی نی بیلیدیرگن دیر.انه شو باعث بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ باش منشی سی بانکی مون نیچه کون آلدین پاکستان ده سفرایتیب اینگ کوپ ضررکورگن منطقه لردن کوریب چیققن ایدی .او بو حادثه نی بیر فاجعه توصیف لب یاردم دنیا هم جمعیتی دن اوز یاردم لرینی تیزلیکده ایتیشیتیریش لرینی طلب ایتگن دیر .

خواننده گان عزيز !

و شيفته  گان مکتب هنروفرهنگ 

اينک به ادامه سفر خود دربوستان  شعر وادب به معرفي يکي ديگر ازگلدسته هاي نورسته اين بخش حيات بشر که همانا شعر وشاعريست مي پردازيم.

بامکس برآفرينش هاي شعري جوانان درشرايط حاضر براستحکاميت و بقاي  اين شعر و شاعري در جامعه اميدوار خواهيم شد و پي خواهيم برد که راه روان آن فرزانه فرزندان شهير اين خطه باستان بايک تحرک قوي علمي سير سفر رابر بستند و ميخواهند در دنياي شعر و نويسنده گي  با درايت تمام وارد تجربه شوند. 

درين شماره آق يول  به معرفي شاعر جوان و نوباوه گلزار شعر و ادب مي پردازيم که باسرايش شعري اش نقاب سحر را درگرايش خود به شعر و اداشته است. فرنگيس فرزند عبدالرحيم  متخلص به سوگند زاده شهر شاعران و مهد نويسنده  گان  فارياب باستان است سوگند تعلیماتش  را تا صنف دوازده به مکتب سلطان راضيه شهر مزار شريف  ادامه داده است وي در جريان همين دوران آموزش نيز آرام ننشسته  بافعالیت های  ادبي فرهنگي  همسوبوده است و فعاليت هاي ژورناليستيکي نيز در ساحه مطبوعات جزي ازکار هاي وي بود. او مهتاب گونه در سراي شعر و ادب ميدرخشد و باسرودن اشعاربه پرتوافشاني خيالاتش مي پردازد ودرکارزار اين تحولات درگيرمبارزه است . سوگند از مدت بيشتر از يک سال به گفتن شعرگرايش پيدا کرده است وي باخلاقيت تمام در قالب هاي غزل، دوبيتي و رباعي شعر سروده است تاحال اشعار اين جوان به جرايد ولايت فارياب و شهر مزار شريف اقبال چاپ يافته است او بايک ديد کاملاً متفاوت به مسايل فرهنگي  مي نگرد وشاعرانهُ درگير همين مسايل است .سوگند با تلاش و پشت کاري که دارد در حال حاضر بحيث گوينده در راديو صداي آزادي شمال در مزار شريف، مسول خانه فرهنگي گوهر شادبيگم در فارياب، يکي از دبيران خانه فرهنگي پرتو ، عضو در انجمن نويسنده گان بلخ و انجمن قلم افغانستان و کلبه فرهنگي بلخ مي باشد  اين جوان مبتکر هميشه درتلاش ايجاد انجمن   ها و راه اندازي نشست هاي فرهنگي ميباشد.

  فزوني موفقيت گسترش و وسعت کار ازذات اقدس الهی تمناداریم در فرجام چند نمونه شعري فرنگس سوگند را پيشکش حضور سبز تان مي نمايم .

تا كه رفتي از برم حتي جهانم گريه كرد

مرگ آمد بر درم عمر جوانم گريه كرد

آمدي دستي نهادي روي دستان دلم

اتفاقي در گرفت و جسم و جانم گريه كرد

قهركردي باز ميل اشتياقم تكه شد

از نگاه آتشين ات استخوانم گريه كرد

بوسه هاست جام ويران دلم را تازه كرد

در حضورت آتشي گشتم ، لبانم گريه كرد

در نبودت سجده كردم خاك پايت را ولي

تشنه تر گرديد باران آسمانم گريه كرد

              **********

امشب كه گريه كردم بغض ترا عزيزم

تا كي زدست دوري از ديده خون بريزم

امشب كه ياد هايت زخمي زند به قلبم

من با خيال زخمي با درد مي ستيزم

باران اگر ببارد ، با تو روم زيارت

ديروز گفته بودم ، امروز در گريزم

خنجر مزن به روحم زيرا كه بي تو عمريست

در جاده هاي حسرت چون گرد ريز ريزم

 فرنگیس "سوگند"

کوچمنچی لر هجومی پایتخت کابلده هم ییتیب کیلدی

کوچمنچی بیلن هزاره لر اره سیده گی اتیشمه لر بوکون ایرته لب کابل شهری نینگ 13نچی محله سیده باشله نیب ایککی تمان گه هم انچه ضرر ییتکیزگن دیر .هزاره لر کوچی لرنی اوق آچیش گه عیب لسه لرده  اما کوچی لر هزاره لرنی عیب لب هزاره لر کوچی لر خیمه لرینی اوتگه تارتیب اولر تمان اوق آتگن لرینی ایته دیلر .محل گواه لری نی ایتیش لریگه کوره بو آتیشمه ده نیچه کیشی اولیب ویره دار بولگن دیر .

حاضرگچه تینچلیک نی سقله ش کوچلری بو آتیشمه عاقبتیده اورته گه چیققن ضررلرباره سیده هیچ نرسه دیمه گن لر .

آتیشمه محلی ده پولیس واردوکوچلری ییتیب باریش لری بیلن ایککی تمانلمه اوروش گه یکون یسلدی اما پولیس محله یشاوچی لرینی ترقه تیش اوچون ایتگن حرکتی خلق غضبی گه سبب بولدی .

محله یشاوچی لری خوفسیزلیک کوچلری نینگ عمل لریدن تنقیدلب پولیس هوا یی اوقلر بیلن خلق نی ترقه تیش گه حرکت ایتیب اما بو اوق آتیش لر کمیده نیچه کیشی نی اولیب ویره دار بولیشی گه سبب بولگنینی ایته دیلر.

حادثه محلی ده گی ساغلیک مسول لری کمیده 13کیشی یره کوتاریب کسل خانه لرده یوباریلیب اولردن 3کیشی سی نینگ ساغلیک وضعیتی یمان بولگنینی ایته دیلر .اما منطقه یشاوچی لری اولیب ویره ادر بولگن لر سانی بوندن کوپ بولگنینی ایته دیلر .

کوچی لربیلن منطقه یشاوچی لری اره سیده گی تارتیشولر اوزاق اوتمیش گه ایگه دیر سونگی نیچه ییل اره سیده میدان وردک ولایتی نینگ بهسود ودایمرداد اولوسوالیک لری ده یوزبیرگن خودی شوکبی حادثه لر اوروش ایککی تمانیدن نیچه کیشی حیاتی گه ضامن بولیب بو اتیشمه لر اوتلاق لردن فایده لنیش اوستیده بولگن جنجل لردن کیلیب چیققن دیر .

انه شوحالده بو آتیشمه لر کابل شهری نینگ کوته سنگی وپل سرخ حدودلریگه هم کینگه یب حاضرگچه دوامی بارلیگی ایتیله دی .اما بو بیرینچی مرته دیر که اولکه میز پایتختی ده کوچی لربیلن محله یشاوچی اره سیده بوکبی آتیشمه یوزبیریب اوزیدن ضررلرنی اورته گه قویماقده.

دنیا نی تیتره تگن وادی

مافیا ایچیده یشش

بوندن بیش ییل آلدین کورت لر وادیسی ( بوری لریا قشقیرلرمکانی) آتیگه بیر سریال تورکیه تلویزوین لریدن بیریگه نشرگه قوییلدی .کوپ قیسقه زمان ایچیده سریال تماشاچی لری کوتیلگنی دن آشدی.سریال یالغیز تورکیه ده ایمس باشقه اولکه لرده هم اوز تماشاه چیلرینی تاپدی.سیویملی تورک سریالی نینگ قهرمانلرینی تانیمه گن آدم قالمه گن بۉلسه کیرک .

فولاد علمدارنینگ توغیلیشی

بوری لر وادی سی نینگ باش قهرمانی – فولاد علمدار       نیجاتی شاشمس نینگ مشهورلیک چوقی سیگه کوتریلیش تاریخی اوزیگه خاص.6ییل مابینیده امریکا ده اسستقامت قیلگن نیجاتی عایله اعضالرینی کوریش اوچون تورکیه گه تشریف بویوره دی .لیکن او آرتیگه قیته یاتگن کونی -2001ییلی نینگ 11نچی سپتمبریده امریکاده صادر بولگن فاجعه نتیجه سیده برچه          اوچیشلربیکار قیلینیب ،اونامعلوم مدت گه تورکیه ده قالیش گه مجبوربوله دی .اکه سی راجی شاشمس نینگ تکلیفی بیلن تورکیه نینگ اینگ مشهور ریجسیورلریدن بیری – عثمان سیناونینگ قولیده ایشله یه باشله یدی .

اوشه پیتلرده شاشمس لر سلاله سی تورکیه ده انچه یین نفوذگه ایگه ایدیلر.نیجاتی شاشمس نینگ عمه کیسی طاهر شاشمس اعتبارلی سیاستچی بولسه ،اوکه سی زبیر شاشمس یاش وامیدلی ریجسیورلردن حسابلنردی .عین پیتده اکه سی راجی شاشمس کتته سیاست واونینگ تورکیه ده گی انعکاسی حقیده گی سریال لایحه سی اوستیده ایشله یاتگن ایدی .سپتمبر واقعه لری امریکا نینگ عراقه بوله علاقه سی ،تورکیه وامریکا مناسبت لری نینگ کیسکین لشویی ینگی سریال نینگ اۉرته گه کیلیشیگه اساس بولیب خذمت قیلدی .بونی په یقش قیین ایمس – برچه واقعه لر عینا عراق اوروشی همده تورکیه نینگ عراقده گی منفعت لری اطرافیده ایله نه دی .

نهایتده راجی شاشمز لایحه نی عثمان سیناوگه تقدیم ایته دی.بوقدر قیزیقرلی وجدی غایه دن حیرتگه توشگن سیناو سیریال نی شخصن اوزی صورتگه آلیش گه قرار قیله دی.تجروبه لی گروه توپله نه دی، مشهوراکتورلر تکلیف قیلینه دی،سناریوگه بدیعی سیقل بیریش اوچون تورکیه نینگ مشهوریازوچی لریدن بیری افندی سیاسی رومانی نینگ مؤلفی سونر یالچین چقیریله دی،فلم گه موسیقه ایشلش ایسه استعدادلی بستکارگوک خان کیردرگه تاپشیریله دی.شو طریقه عثمان سیناو هامیلیگی اوستیده پنا فلم پیدا بوله دی.باش رولگه اکتورلیک دیپلومیگه ایگه بولمه گن نجاتی نینگ تکلیف قیلینی شی ژورنالیست لرنی حیره تیگه سبب بولدی.عثمان سیناوبونی ینگی قیافه کشف ایتماقچی ایکن لیگی بیلن توشینتیردی.انچه وقت بوندی مسؤلیت لی ایشنی زممه سیگه آلیشگه جرأت ایتمه گن نجاتی نهایتده بیر آیدن سونگ سیناوگه راضیلیک بیره دی.صورتگه آلیش باشلنه دی2003. ییل  15 جنوری آییده اوزاق کوتیلگن فلم نینگ بیرینچی قیسمی شو تلویزیونی آرقه لی نمایش ایتیله دی.نتیجه ده نتیجه ایسه پاتلش، آسمان اۉپر، ریتینگ و میلیونلب مخلصلر...

بوری لر وادی سی باله لری

ژۉرنالیست لریوسف سۉلمزنینگ بۉری لر وادی سی اطرافیده گی نزاع لر و جنجل لر ده بغشلنگن کتابی عیناً شو نام بیلن اَته له دی.

بوری لر وادی سی نه فقط تورکیه بلکه بوتون اسلام عالمیده اوزیگه خاص سیاسی ،مدنی تونته ریش یسه دی .بیرتماندن مسلمان مدنیتی نینگ قدرت و گوزل لیگی شو نینگ دیک تورک ملتی نینگ عقلی و سیاسی صلاحیتی یوکسک وطن پرورلیک روحی کورسه تیب  بیریلگن بولسه باشقه تماندن شرق آدمی نی قینه یدیگن اذه لی سوال لر غرب نینگ اوستون لیگی اسلام اعتباری یقین شرقده گی احوال حقیقی بویاقلرده آچیب بیریلگن، همده بو بیلن قندی کوره شیش کیرک لیگی آرتیق چه سوزلر سیز توشینتیریلگن- سریال وقتی نینگ کتته گینه قسمی نی ایگلله گن اوروش آتیشمه قاتیل لیک لر و باشقه جنایی صحنه لر نینگ اوزی ییترلی بۉ لدی.برچه مشهورفلم لر مخلص لری اوچون تقلید نمونه سینی یرته دی.بوری لر وادی سی هم بوندن مستثنا ایمس او اوزسیوه دیگن لریگه پولات علم دار نی تحفه ایتدی.

ساده ییگیت نیجاتی شاشمزقاشلری نی چیمیریب  ،دایم مهم مسله لر حقیده اویلیدیگن ،دشمن لری نی بی ایاو جزالیدیگن،هر قنه قه وضعیتدن چیقیب کیتیشگه اوستا عقلی وملاحظه لی قهرمان نینگ سایه سیده قالیب کیتدی.اونینگ اوزی بوحقده شوندی دیدی:مینی فقط انقره ده و آنه شهریم ایله زیکده اسمیم بیلن چقیریشه دی،استانبول لیک لر اوچون الّه قچان پولات گه ایلنگن من  پولات علمدارنه فقط ترکیه ده،یقین شرق مملکت لریده،وباشقه جایلرده غرب تبعیضی گه  قرشی چیققن اسلام مدنیتی نینگ رمزیگه ،قیزلرنینگ فکریده گی ایرکک گه،قیزیققن ییگیت لرنینگ ایسه سیوملی آغه سیگه ایلنه دی.

بیرینچی بولیمی

خلق ارا عفو تشکیلاتی ده آسیا مسولی سام ظریفی اوغانستان دولتی روم شرطنامه سینی امضالگنی باعث اوروش گه عیب لنگنی وبشر قرشی سیده جنایت ایتگن  کیشی لرنی اوشله ب محکمه گه تاپشیریشی کیرک لیگی اوستیده تاکید له یدی .ظریفی جنابلری گه کوره روم شرطنامه سی اساسی گه باقه اوزی بوندی ایش نی بجریش کوچیگه ایگه بولمسه خلق ارا جزایی دادگاه یا لاهه دن یاردم سوره شی درکار .او نی ایتیشیچه اوغانستان قضایی نظامی طالب لر یولاوچی لرینی محکمه گه تاتریش کوچیگه ایگه ایمس لربو مملکت دولتی لاهه دن یارم سوره شی کیرکلیگی نی طلب ایته دی .بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ سونگی مرته ترقه تیلگن بیاناتی کورستیشیچه اوغانستان ده تینچ اهالی گه ییته یاتگن ضررلردن 67فایزی طالب لر آرقه لی رسمی صورتده تن آلینگن خودکش هجوم لر یول چیککه سیده ماین ییرلشتیریش سبب لی اورته گه چیققن دیر .بو گزارش گه کوره باله لر تلفاتی جاری میلادی ییل باش آلتی آییده اوتگن ییل انه شونچه زمانیدن بیر یریم برابر کوپه یگن دیر .انه شو حالده خلق ارا عفو تشکیلاتی اوغانستان دولتی جنایی جرم لر گه ایریشیش خلق ارا دادگاه سیدن بواولکه ده گی اوروش تمانلری آرقه لی صورت تاپگن  اوروش جنایت لری توغری سیده تحقیق ایتیشی کیرکلیگی نی ایته دی .ظریفی جنابلری گوجوم حدودلرگه خودکش هجوم لرنی بجریش عمومی یول لرگه بم قوندیریش طالب لرنی آچیق صورتده اوروش جنایت لریگه قول اوریش لرینی کورسه تیشی نی ایته دی .

خلق ارا عفو تشکیلاتی نینگ بو ایسته گی اوندی بیر پیتده اورته گه قوییله دی که اوغانستان دولتی طالب لر بیلن مذاکره سیره سی اوستیده اولتیریش ده بولگن توسیق لیک لرنی کوتاریب اولرنی مذاکره سیره سی اوستیده کیلتیریش اوچون حرکت ایتماقده.انه شو باعث اوغانستان دولتی نیچه کون آلدین بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ امنیت کینگاشی دن طالب لر گروه یگه تیگیشلی کیشی لر آتلرینی بو کینگاش قرا لیستی دن چیقاریشی نی ایسته گن دیر .انه شوکبی اوغانستان دولتی سونگی پیت لرده شورشچی گروه لر بیلن علاقه سی بارلیککه عیب لنیب اوشله نگن بیر قطار طالب لرنی حبس دن آزاد ایتدی .قویباریلگن کیشی لر شورشچی گروه لر بیلن علاقه سی بولمه ی اتولر گناه سیز تیرگاو گه آلینگنینی اعلام ایتدی .

یورتداش

رمضان مبارک

عمر شاشقین دریا ایکن، سای ایکن

بو آی قرآن نازل بۉلگن آی ایکن

روزه توتگن ذات ایمانگه بای ایکن

مومن – مسلمان لر، روزه مبارک

قبول قیلسین سبحان الله تبارک.

روزه بیزگه یاردم قولین اوزه تمیش

تکبرلر اخلاقینی توزه تمــــــیش

رسول الله ییغله ب اونی کوزه تمیش

مومن- مسلمان لر، روزه مـــــبارک

قبول قیلسین سبحان الله تبـــارک.

مسکین لرنی بای ییدیریب ایچیرسین

ارازلشگن بیر- بیرینی کیچیرســین

الله الاو کمزوللرنی ییچیرسیــــــن

مومن – مسلمان لر، روزه مبـــارک

قبول قیلسین سبحان الله تبــــارک.

بولسنگ اویده ، خاه دله ده ، آدیرده

اوخلب یاتمه سین لیلــة  القـــدر ده

بوتون حتی روح لر یاتمس قبــــرده

مومن – مسلمان لر، روزه مبــارک

قبول قیلسین سبحان الله تبــارک.

روزه میزنی الله اوچون توته یلیــک

بودنیادن ایمان بیلن کیته یلیــــک

منگو حضور – حلاوت گه ییته یلیک

مومن – مسلمان لر، روزه مبـــــارک

قبول قیلسین سبحان الله تبـــــارک.

اوزبیکستان لیک شاعر خالدار "والقان"

سیزنی مبارک ایام – رمضان شریف بیلن چین کونگل دن قوتلش گه اجازت بیرگه یسیز. اوشبو شریف آی قلبی نگیزنی ایمان والله محبتی بیلن تولدیرسین، قیله جک عبادت لرینگیز ودعالرینگیز یره تگن حضوریگه مقبول بولسین. آمیــــن یا رب العالمین .

رمضان ساغینچی

بنده لرنی یوقدن بارایتیب ، حسابسیز نعمت لر گه لایق ایتگن ، یخشی لیک ایله تانشیتیریب یمانلیک لردن قیته رگن ، گناه وخطالردن پاکلاوچی عبادت لرنی تعین  ایتگن پروردگاریمیزالله تعالی گه حمد وثنا لر بولسین .

امت لری اوچون قیغورگن ، اولرگه هدایت یولینی آچیق – آیدین ومکمل قیلیب کورسه تیب ، جنت ساری چارله گن پیغمبریمیز محمد(ص)گه صلوات وسلام لر یاغیلسین.

منه حیاتی میزگه معنا ومضمون بغیشله ب قلب لریمیزگه صیقل – صلاحیت بیریب ، وجودلریمیزده گی گناه – عصیان داغلرینی یوویب ، یینه رمضان کیلگن دیر . مرحبا قوتلوغ آی ،مرحبا!

رمضان نی اوزاق ساغیندیک ، اون بیر آی انتظار توتدیک . توغری  آره ده اونی بیرآز اونوتدیک ، دنیا حوس لری می یا تورموش تشویش لری می ای بیزنی چلغیتدی . لیکن مهربان پروردگاریمیز بوگون بیزنی یینه اونگه ییتکزدی.

رمضان نینگ اولی رحمت ، اورته سی مغفرت ، سونگی دوزخ دن نجات تاپیش دیر . یینه اونده مینگ آِیدن یخشی راق کیچه بار، قوتلوغ آی نینگ قوتلوغ کیچه سی . قیامتده بوتون عصرلراوکیچه نینگ پاییده باش ایگه جک ، ترازوده تارتیله دیگن مینگ لب آیلردن آغیر کیله جک . انه شوندی برکت لی آی بیزنینگ رمضان!

عزیز ایناغه لر وآپه سینگیل لر رمضان پروردگاریمیزنینگ بیزگه بیرگن اولوغ نعمتی ، جنت نی قازانیب قالیش فرصتی دیر . تن آلماغیمیز کیرک که ، قلب لریمیز انچه دن بیری غبارلی ، بیربیرلریمیزگه نسبتاکبرلی ، عذرلی وعذرسیز خطالریمیزکوپ. بو حالتده پروردگاریمیزنینگ حضوریگه رحلت ایتیش دن الله یمیزنینگ اوزی سقله سین . تینگریمیز قیامتده بیزنینگ بوندی اویت لی سوالده توریشی میزگه هیچ قچان راضی ایمس . شونینگ اوچون هم تینگری تعالی بیزگه رمضان دیک اولوغ نعمت نی عطا ایتگن دیر. اصل ماهیت نی یخشی انگله ماغیمیز کیرک کی ، رمضان آزیش قارین نی آچ سقله ش تنه نی ضعیف لنتیریش آیی ایمسدیر . بلکیم او عبادت ، الله گه یقین لشه دیگن ثواب لرنی کوپه یتیره دیگن ، بیرسوزبیلن ایتگنده دوزخ دن نجات تاپه دیگن آی دیر.

روایت قیلینشیچه حضرت محمد (ص) بیر جمعه کونی خطبه قیلیش اوچون منبرگه چیقیش پیتیده اوچ مرته آمین دیدیلر . خطبه توگه گچ ، صحابه لر بونینگ سببی نی سوره دیلر.شونده رسول الله (ص)ایتدیلر، جبرییل (ع) کیلیب :

"آته – آنه سی نینگ یاکی اولردن بیرته سی نینگ حیات لیگیده راضیلیگی نی آلیب ، جنتی بولمه گن کیشی خار بولسین"دیگن ایدی مین:آمین (الله اجابت قیل)دیدیم.

سونگ "رمضان آیی ده نفس نی اصلاح قیلیب ، الله گه یخشی قول بوله آلمه گن کیشی هم خاربولسین"دیدی. مین یینه آمین دیدیم .کیین جبرییل :

"محمد الله نینگ ایلچی سی دیر، دییلگنده سیزگه صلوات ایتمه گن کیشی هم خار بولسین "دیگن ایدی . تغین آمین دیدیم.

قسقه قیلیب ایتگنده ساغینیب کوتگنیمیز رمضان کیلدی. اما او جوده آز فرصت ، هه دیمه ی اوتیب کیته دی . جبرییل (ع) ایتگن دیک ، شو آی ده نفسی میزنی اصلاح ایته آلمه سک ، تینگری تعالی میزگه یقین بوله آلمه سک ، یخشی بنده لر سیره سیدن جای آله آلمه سک ، باشقه هیچ قچان بوایش نینگ اوده سیدن چیقه آلمه یمیز . جنت نی قازانیب ، دوزخ دن نجات تاپیش نینگ امکانیتی هم شو آی دیر . رمضانگه بولگن ساغینچی میز همه میزنی جنت لرگه آلیب بارسین .آمین یا رب العالمین .

اوغانستان جمهورلیک ریاستی آرقه لی ترقه تیلگن بیاناتده کیلیشیچه بواولتیریش ایران جمهورباشلیغی محمود احمدی نژاد صحبتی بیلن باشله نیب او اوغانستان ایران وتاجکستان علاقه لری مهم بیلیب بواولکه لر اره سیده گی همکارلیک لر کوچه یتیریلیشی اوستیده تاکیدلگن دیر .بواولتیریش ده احمدی نژاد اوچلله اولکه قوشمه منفعت لری اوستیده توخته لیب تهران ده  مناسب چارچوبه لر اساسیده  ایککی تمانلمه واوچ تمانلمه اولتیریش بولیب  اوتیشی بو مملکت لر اره سیده اقتصادی مدنی واجتماعی همکارلیک لر نی کینگه یتیریش ده یخشی یول بولگنینی آچیقله دی .

بواولتیریش ده اوغانستان جمهورریسی حامدکرزی اوغانستان ایران وتاجکستان اولکه لری باشلیغ لری نینگ 4نچی اولتیریش لرینی مهم بهالب بواولتیریش نتیجه سینی اوچلله مملکت منفعتی گه بولگنینی اورغوله دی .کرزی تاجکستان بیلن ایران اره سیده تجارت کوپه یتیریلگنی دن خرسندچیلیگی نی بیلدیریب اوغانستان بیلن تاجکستان اره سید ه گی تجارت هم 20 فایز یوقاری کیتگنینی اورغولب انه شو کبی اوغانستان بیلن ایران اره سیده گی تجارت حجمی بیریریم ملیارد دالر گه یوقاری کیتگنینی آچیق  له دی .جمهورریس کرزی اوغانستان مملکتی ایران وتاجکستان بیلن برچه اقتصاد مدنیت واجتماعی بولیم  لرده گی علاقه لردن حمایت ایتیشی نی بیلدیریب ملی ودینی باغلیق لریمیز دوستلیک واوچ تمانلمه همکارلیک لرنی کوپه یشی گه سبب بولیب بو اوزی برچه میز منفعتی میزگه دیدی .

انه شو کبی اولکه میز جمهورریسی حامدکرزی اوغانستان ایران وتاجکستان 5نچی اولتیریش کابلده یولگه قویلیشی نی ایسته ب ایران وتاجکستان جمهورباشلیغ لری تمانیدن تصدیق لندی .حامدکرزی بواولتیریش ده اوچ مملکت اره سیده گی همکارلیک لر کوچه یشی اوچون  اوچ تمانلمه قوشمه کمیسون ایجاد ایتیلیشی  دن خرسندچیلیگی نی بیلدیریب اوغانستان تمانیدن اورته گه کیلگن برچه کیلیشولرنی  عمل گه آشیریلیشی دن ایشانچ بیردی .

اوندن سونگ تاجکستان جمهورریسی امام علی رحمانوف اوتگن کینگه ش لرده آلینگن کیلیشو لر عمل گه آشیریلیشی اوستیده تاکیدلب اونی منطقه منفعتی گه بولگنینی اورغوله دی .رحمانوف جنابلری سونگی 5ییل اره سیده تاجکستان بیلن اوغانستان تجارتی 20 فایز یوقاری کوتاریلگنینی ایتدی.تاجکستان جمهورباشلیغی دوشنبه – مزارشریف ومشهد شاه یوللری نی قوریش ایشی کوچه یتیریلیشی ینی ایسته ب بو یولنی منطقه اولکه لریگه ارزشلی توصیف لب بو شاه یول نی قوریش ریجه سی وتیمیر یولنی قوریش اوغانستان تاجکستان وایران یشاوچی لریگه ایش زمینه سینی یره تیش دن باشقه بواولکه لرنی دنیا بازارلریده ییتیشتیریشی نی ایضاحله دی .

اولتیریش اداغیده ایران جمهورباشلیغی اولتیریش ده قتنه شگن اولکه لر باشلیغ لری نینگ فکر وملاحظه لر وایسته کلرینی توپله ش بیلن اقتصادی ومدنی علاقه لر کوچه یتیریلشی وبنگی وار ماده لر قرشی سیده کوره شیش اوستید تاکیدله دی .

آق یول گزیته سی نینگ یولاوچیلیک هایتی هم ایپک یولی جمغرمه سی نینگ ملازملریدن منتدارلیک بیلدریب ایشلریگه امدلر تیله یمیز.

بروکسل ده بویوک باباکلانیمیز علیشیرنوایی اېجادی میراثی گه بغیشلنگن کنفرانس بۉلېب اۉتدی. اوشبوییغین بروکسل جهان تیللری وترجمان لری و ترجمان لرعالی انیستیتوتی تشبثی بیلن اۉزبېکستان نینگ بلژیک ده گی ایلچی خانه سی یاردمیده تشکیل قیلیندی.

انجمنده بلژیک سیاسی، اکادمیک و مدنی دایره لری، خلق ارا تشکیلات لردیپلوماتیک کورپزی وکیللری، ژورنالیست لرهمده عالی اۉقویورتلری محصللری اشتراک اېتدی.

بروکسل جهان تیللری و ترجمانلرعالی انستیتوتی

باشلیغی انجمن نی آچر اېکن، علی شیرنوایی نینگ نه فقط بویوک شاعرو متفکر بلکه، بو تیل نینگ نه قدر بایلیگی و بی تکرارلېگینی بوتون دنیاگه مناسب روشده کۉرستگن بویوک علامه ایکنی نی تاکید له دی.

بروکسل آزاد عالی اۉقویورتی تاریخ پروفیسوری تنیقلی عالم ج. بلنکوف ایسکی ترقیاتگه اېگه بۉلگن اۉزبېک لریورتی تاریخاً مدنی و دینلرارا ملا قات ده مهم اۉرین توتیب کیلیشینی قید ایتیب،علیشیرنوایی اۉزیدن جوده بای ادبی میراث      

قالدیرگنی خصوصیده علیحده توخته لدی. بومیراث 14 -عصرده منطقه خلق لری نینگ معنوی حیاتینی هر تامانلمه آچیب بیره دیگن معنا گه توله شعرلر، بی بها داستان لر، کۉپلب نثری همده علمی اثرلردن عبارت 30 دن زیاده توپلمده اۉزعکسینی تاپگن دیدی. بلنکوف بویوک شاعر اۉز عصریده تورلی خلق لرنینگ تینچ، آسوده حیاتی و دوستلیگینی کویله گنی نی تاکید لرایکن، اونینگ دولت اربابی صفتیده دینی تعصب گه قرشی کورشگنی حقیده هم معلومات بیردی.

بلنکوف فکریچه، نوایی کویله گن خلق لر ارا دوستلیک، ایزگو آرزولر بوگونگی کونده اۉزبیکستان زمینیده اۉز اورنینی تاپگن.  بلژیک عالمی، بو ییرده قیسی دینگه اعتقاد قیلیشیگه قره مسدن یوزدن زیاده ملت و ایلت وکیللری اۉز ارا تینچ  یشیدی. اولرگه دینی تعامللرنی ایرکین افاده ایتیش، ملی عرف – عادتلر، عنعنه لرهمده آنه تیللرینی سقلش و رواجلنتیریش اوچون برچه شرط – شرایطلر یره تیلگن دیدی.

شونینگ دیک ییغینده بروکسل جهان تیللری و ترجمانلرعالی انستیتوتی محصللری هم نوبت آلیشیب، فرانسه، انگلیس، آلمان و روس تیللریده نوایی شعرلریدن نمونه لراۉقیگنلر.

اۉزبیکستان نینگ بلژیک ده گی ایلچیسی بویوک شاعر ایجادی میراثینی اۉرگنیش و ترغیب ایتیش یوزه سیدن اۉزبیکستان حکومتی آلیب باره یاتگن ایشلرهمده اۉزبیکستان ده دیموکراتیک و اجتماعی – اقتصادی اۉزگریشلر توغریسیده اطرافلیچه معلومات بیردی.

ارتیست سیوره نظرخان اجراسیده گی نوایی غزللریگه بسته لنگن ملی ممتاز قوشیق لر کنفرانس اشتراکچیلری اعتباریگه حواله ایتیلدی.

بلژیک یازوچیلری اویوشمه سی اعضاسی جک لوریگن- لیس «جهان» اخبارات آژانسی خبرچیسی بیلن صحبتده اوشبوانجمن محلی، علمی و ادبی جماعه چیلیک وکیللری گه بویوک متفکر علی شیر نوایی حیاتی و ایجادیاتی بیلن ینه ده یقینراق تنیشیش امکانی نی یره تیب بیرگنی نی تاکید له دی.

کنفرانس قتنه شوچیلری علی شیرنوایی نینگ حیاتی، ادبی و علمی میراثی حقیده گی ویدیوفلم لرنی قیزیقیش بیلن تماشا قیلدیلر. سونگره اۉزبیکستان ده خذمت کۉرستگن

  اروپا خلق ارامنا سبت لر انستیتوتی باشلیغی مذکور انجمن نی اۉتکزیش تشبثینی یوقاری بهالر ایکن، معین کوچلرتامانیدن تمدن لر ارا نزاع آلاوینی یاقیشگه، خلق ارا احوالنی ایزدن چیقریشگه اورینیشلربۉله یاتگن حاضرگی دملرده علی شیر نوایی غایه لری جوده دالضرب اهمیت کسب ایتیشینی ایتدی. شو منا سبت بیلن اروپا خلق ارا منا سبتلر انستیتوتی باشلیغی اوروپا دولت لریده گی ایریم عاموی اخبارات واسطه لری نینگ سۉز ایرکین لیگی حقوقی نقابی آستیده گی بونده ی اورونیشلرینی آقلب بۉلمس لیگینی تاکیدلب، سوز ایرکین لیگی همه ایشگه یۉل قوییش دن عبارت ایمس لیگی، دیندارلرحس – تویغوسیگه، بیران- بیر خلق نینگ مینته لیته تیگه تجاوز قیلیشنی انگلتمس لیگینی قید ایدی. اروپا خلق ارامنا سبت لرانستیتوتی باشلیغی، اۉزبیک لریورتیده گی مدنی و معنوی صلاحیتنی حساب گه آلگن حالده، انسانیت ترقیاتیده اسلام معرفت چیلیگی توتگن اۉرین نی چوقور توشینیش، شونینگ دیک، دینلرو مدنیت لر اۉرته سیده  بیر- بیرینی اۉز ارا تۉغری توشینیش بیلن باغلیق مسئله لرده اوروپا همجمعیتی اۉزبیک لر بیلن یقیندن همکارلیک قیلماغی کیره ک دیدی.                                                 "چقماق"

ملت اۉیی گه کیره دېگن وکیل گه ملت رخصت بېره دی

افغانستان پارلمان سیلاوی یقین لشیب باریشی بیلن سیلاو ده کاندید  اېتگن کیشی لر اره سیده گی سیلاو بېلله شولری قیزیقیب بارماقده . اولکه میز نی هر بیر حدودیگه کۉز تشله سک کتته یۉللر، اهالی ییغیله دېگن گوجوم منطقه لر هرتونس رنگلی صورت لر بیلن بېزه تیلگن . پارلمانده اۉزینی کاندید اېتگن کیشی لر کوچ واستعداد لریگه یره شه سعی وحرکت اېتماقده لر . سیلاوگه غالب چیقیش اوچون بۉلگن هرقندی زمینه دن فایدله نیب خلق نی اۉزلریگه قیزیقتیریش وتارتیش اوچون تورلی یۉل لردن ایش آلیب ، اېرته نی اۉیلمس دن آغزلریگه سیققن یاردملر ، فعالیت لر ووعده لرنی بېرماقده لر . هیچ کیم هم حاضرگچه ملت وکیلی نینگ قیله دېگن ایشی وبجره دیگن فعالیتی منه بولردن عبارت دېب اېتمه گن .حال بوکی  پارلمان دولت اوچینچی قوه سی (مقننه کوچی)  بۉلگنی برچه گه آیدین و آچیق. ملت وکیل لری بوتون خلق نماینده لېگی دن قانون نی نظارت اېتیش ،قانون ایشلب چیقاریش ودولت قیلمیش لرینی تېکشیره دېگن بیر نهاد حیثیده وظیفه بجره دیلر. حاضرکی کونده کېلیب پارلمان سیلاوی کاندیدلری نینگ ایش رېجه لرینی ورقلب کۉرسک اونگه یوق نرسه نی هیچ اوچره تمه یمیز. قیته قوریش ایشلریدن توتیب ،معارف ، ساغلیق نی سقله ش، ترورزیم قرشی سیده کۉره ش ،امنیت نی برقرار اېتیش عدالت ،عیال لر وباله لر حقلریدن مدافعه چیلېک ایتیش ،انسان حقلرینی سقله ش...شونگه اۉخشه گن اۉنلرچه شعار کیریتیلگن دیر . اهالی هم بو سۉز و  وعده لرنی کۉپ اېشیتیب قولاغ لری قاتیب کېتگن دیر. حاضر نماینده لر کېنگاشی نینگ اۉتگن دورینی تېکشیروگه آلسک ، افغانستان پارلمانی ذمه سیگه آرتیلگن مسولیت لرنی  یخشی صورتده عمل گه آشیریش گه اونچه قادر بۉله آلمه دی . ملت وکیل لری خلق نماینده سی حیثیده ملی مساله لرگه اونچه بهابېرمه ی کۉپراق شخصی منفعت لر گه اهمیت بیردیلر .ییری کېلگنده ملت منفعتی ،حق وحقوقینی پول بیلن معامله اېتدیلربو حامدکرزی کابینه سی نینگ اعضالریگه ایشانچ آوازینی بېریش جریانی برچه گه آیدین کبی آچیقله دی. پارلمان اعضالری اره سیدن ملی منفعت لرنی عنابت گه آلگن وکیل لر نی جوده آز اوچره تدېک وبوکبی وکیل لرسۉزیگه قولاغ توته دیگن لر کورینمس ایدی. انه شو باعث بولربری سی خلق آرقه لی تجربه گه آلیندی . اهالی بوکون قندی کیشی گه آوازبېریشی وقندی کیشی  نی وکیل حیثیده سیله ش سیرلرینی توشینیب آلگن دیر. بومرته خلقیمیز کاندیدلرنی شاخ دار وعده وسوزلریگه اوچینمه یدلر ورنگ برنگ وعده لریگه ایشانمه یدیلر.حاضر خلق ایچکی غم وقیغولریدن خبردار بۉلگن ، ملت اره سیدن قدکۉتارگن، ملی منفعت لرگه اهمیت بېرگن صادق ، وفادار وآیدین فکرلی کیشی لرگه آوازبېره دیلر . چونکه خلق نماینده سی بولیش اوچون بېل باغله گن لر وجودیگه یوقاریده ایتیب اۉتیلگن موردلر باربۉلیشی کېرک بۉلمه گنده یینه هم اوتمیش دېک کوچسیز وخلق حقی دن مدافعه چی لېک اېته آلمه گن بیر ملت اۉیی گه شاهد بۉلیشی میز ممکن.

آنه تیلگه هم اعتبار بېره سیز می؟

هربیر ملت فقط گېنه اۉز آنه تیلی آرقه لی ملت صفتیده تانیله دی دېگنده خطاقیلمی میز .نېگه ییر یوزیده گی یوزلب ملت لربارکه اۉز لرېگه خاص تیلی ادبېاتی وفرهنگی بار انه شو اۉزېگه خاص تیل وفرهنگ آرقه لی علیحده ملت سنه له دی .

شو تیل وفرهنگ بیر ملت نی،علیحده ملت اېکنلیگېنی نشانه وبېلگی سی دیر.

بیزاۉزبیک لر هم اۉزی نېنگ تیلی ،ادبېاتی وفرهنگی گه اېگه بۉلگن اېنگ قدېمی بای مدنیت وتارېخگه اېگه بیر ملت میز .اۉتگن تاریخ صحیفه لریده قالگن نقش لر بیزنېنگ اۉتمیشیمیز واجدادلریمیز اېزلری دن باشقه نیمه بۉله آله دی .

گۉبی صحراسی وساېبرېا بې پایان چۉل ودشت لرېگه گېزیب ېورگن هونلر ،اروپا بۉیلب سفر قیلب واوییرلرده آتېلا باشچیلیگیده امپراتورلیک  قورگنلر هم هونلرنېنگ بیر بولیمی بولیب بیزنینگ اجدادلریمیز ایمس میلر؟

اروپا و آسیا خته لرینېنگ بیر لشتیریب اورده لر(آق اۉرده، آلتین اۉرده...) قورگن خان لر، ختای چېگه ره و حدود لریدن باشله ب روسیه و عرب اولکه لرینی آلیب حکومت قیلگن بویوک صاحب قران امیر تیمور و اونېنگ اولاد لری بولمیش بابر و بایقرا لر اولاد لری ایمس میز می؟

بوکون ده کېلیب بیز اۉزبېک لر بویوک تورک ملتی نېنگ اجره لمس بیر بۉلیمی ایکن لېگیمیزنی بوتون دنیا بیله دی.

اوتمیش لریمیز بیز اوچون جوده بای فرهنگ مدنېت و ادب میراث قالدیرگن بو خزینه بیز اوچون شرف ناموسی میز دېک معتبر و عزیز.

اېندی بیز اۉزبېک لربیر اویله ب کۉره ی لېک کی اوشبو بی بها گنجینه دن قنچه سینی ایاوله ب سقله گن میز و اونی بای اېتیش ده قنچه حصه قوشگن میز کمی ده 500 ییللیک ادبی میراثی میزدن خبر میز بارمی؟ اونی اۉقیب اۉرگن

دېک می؟ بو سۉراق لر گه بیردنگه جواب بېریش قیین بۉلمه گن ده آسان هم ایمس.

بیز افغانستان اۉزبېک لری علی شیر نوایی دوریدن بېری بوکون گه چه اۉز ادبی تیلی میزنی یوقه تیب قۉیدیک عموم خلق سواد سیزلېگی بیر تماندن و افغانستان ده گی نېچه یوز ییل لر دوامی ده بۉلوب اوتگن سیاسی حاکمیت ادبی تیلی میزدن بېگانه قیلیب قۉیدی بوکون گه کېلیب افغانستان تبعه سی بۉلگن اۉزبېک لردن قنچه لرینی اۉز آنه تیل لرېگه تۉغری اۉقیش و یازیش گه قوربی ییته دی؟ آچیق بیر حقیقت کی سواد لېک کیشی لر اره سیده هم یوزدن بیر کیشی نی اۉزبېکچه سوادی چیقمه گن دېسک اصلا خطا قیلمی میز بو فاجعه قچان گه چه دوام تاپه دی سواد لېک تیلداشلریمیز بو تۉغریده بیر آز اۉیله گن می لر؟ اۉز آنه تیل لرینی تۉغری اۉرگه نیش گه اعتبار بېرگن می لر؟ بوکون گه کېلیب هر بیر میز بو مسئله گه جدی اورینمه سک کېله جکده گی اولاد لرگه قنده ی جواب بېره میز.

بیرینچی دن قیسی یۉل بیلن بۉلسه هم اۉز آنه تیلیمیز گه اۉقیب یازیش نی اۉرگه نیب کېینچه لیک باله لر و کېله سی نسل میز نی ادبی تیل دن بېگانه بۉلیش فاجعه سیدن قوتقه زیلیک گرچند بو ایش آسان هم ایمس و آز وقت اېچیده بونده ی مقصد گه ایریشیش هم قیین البته بو بیز نینگ تاریخی و ملی بورچی میز و وظیفه میز دیر.

بیرینچی دن کېلینگ اوز تیلیمیزگه اعتبار بېریب اونی یخشی صورتده اۉرگه نیب باشقه لرگه اۉرگه تېلیک ،همده کونده لیک ایش لریمیز اۉلادلریمیز ومنطقه لریمیز آتینی اوز تیلیمیز گه قویشیمیز کېرک چونکه منه شو آتلر کېله جکده بیز نی کېم لېگیمیز وبابا لریمیز دن قالگن حدودلربیز گه تېگیشلی بۉلگنینی آچیق وآیدین صورتده بیز دن بۉلگنی همده بیر بای فرهنگ ومدنېت گه اېگه بۉلگه نیمیز نی کورسته دی .بیرار تیل داشلریمیز هم بارکه اوز تیل لریگه سۉزلش نی  عار بیله دیلریاده سوزلش گه قینه له دیلر  مثال صورتده مین شوندی کیشی لربیلن هم اوچره شگن من که حتی تیلفون رقمینی اۉز تیلیگه یازیب آلیش گه قادربولمه ی(شونی دری گه ایتینگ دیگن لر...).

منه یینه هم شکر که حاضرگی کونده بیزگه هیچ کیم اۉز تیلیمیزگه گپیریش ده مانع بۉلمه یدی اساسی قانون گه کوره هرکیم اوز آنه تیلیده سۉزلش واونی رواجلنتیریش حقیگه اېگه گرچند دولت برچه تیل لرنی رواجلنتیریش واونیب اۉستیریش گه مسولیتی باردیر ،اما بوتوغریده کۉزگه کۉرینرلی صورتده ایش قیلمه گن.وحاضرگی کونده بیلیمدانلریمیز تیلشناس ویازوچی لریمیز هارمسدن فعالیت ایتیب بارماقده لر.

شمالی ولایت لرده گی منطقه لر آتی اوتمیش ده گی بویوک لریمیز شاعرلریمیز وبیلیمدان لریمیز نی آتی گه قوییلماقده بوتوغریده فاریابولایتی نینگ اندخوی اولوسوالیگی ده شبرغان میمنه شاه یولیدن اورین آلگن تورت یول آتی امیر تیمورکوره گانی آتیده همده شو منطقه ده بیر پارک آتی ایسه اولوغ بابامیز میر علیشیرنوایی آتیده ناملنگن دیر.انه شوکبی بوولایت لرده جاده لر مکتب لر بیلیم مرکزلری میرزاالوغ بیک ،ظهیرالدین محمدبابر ،حسین بایقرا ...آتلری بیلن نامله نگن دیر .امید ایته میز کیلتیریلگن مثال لر باشقه لرگه بیر تورتکی بولیب آنه تیل لری توغریسیده بولگن بورچ ورسالت لرینی عمل گه آشیرسه لر.

 یازو چی: نور احمد "یورتداش"

افغانستان تورکمن لری نینگ دیل ومدنیتی نی رواجلندیرماق اوچون شبرغان شهریند ه اولی بیر سیمینار گیچیریلدی.

موندن ناچه گون اونگ جوزجان ولایتی نینگ دولت محلی ملازملری افغانستان تورکمن لری نینگ دیل وداب و دستورلرینی اوسدیرمک اوچون شبرغان شهرینده ایککی گونلیک سیمینار گیچیردیلر.بو توپلنتی ده تورکمن خلقی بیر ناچه فرهنگی ومدنی اویوشمه لری ،فرهنگ سیور شخصیت لر،شاعر ویازوچی لر ودولت ملازملری غتنه شدیلار.سیمینار ایشی الله تعالی نینگ مقدس کلامیندن بیر ناچه آیت  تلاوت بولماغی بیلن باشله نیب ایزی بیلن حرمتلی صالح محمد حساس ،عبدالرحیم اوراز،عبدالمجید توران ،داکتر واحد یعقوبی وباشقه بیر ناچه کیشی لر اوز نوبت لری بیلن سوز چیقیش ایدیب شو چاقاچه بولیب گیلن غیین چیلیک لر ییتیریم سیزلیک لردن سوز آچیب بو ییتیریم سیزلیک لره چوزیلیشی اوچون اوز فکرلرینی وملاجظه لرینی بیلدیردیلر.شونینگ شکلی باشقه سیمیناره غتنه شن لرهم شول یانی ییغین وتوپلنتی لر گیچیریلمه سینی دیل وفرهنگ اوسیشی اوچون ارزشلی لیغی نی تاکیدلاب سیمینارده  آلینن تصمیم لرنینگ عمله آشیریلیشی نی ایسته دیلر .سیمینار ایشی ایکینجی گونی هم بیر ناچه دیل شناس لر وفرهنگ سیورلرینگ علمی وتحقیقی مقاله لری اوقیماقلیغی بیلن دوام ایتدی .سیمینار سونگینده جوزجان ولایتی طرفیندن تیارله نن آلقیشنامه لر تورکمن دیلی اوچون قلم تارتیب وزحمت چیکیان لره بیریلدی.

تورکمن بیلیمدان لرینگ نظرینه گوره گون شو گونه چه افغانستان دولتی تورکمن دیلی نی یایراتماق واوسد یرمک اوچون گوزه گورینیکلی هیچ بیر ایش بجره ن دال.

ییر بغریده گی کانلردن

نیمه اوچون فایده لنمه یدی ؟

عزیز اولکه میز افغانستان طبیعی کانلرگه بای بۉلگن بیر مملکت بۉلگنی برچه گه بیللی. افغانستان بیر تاغلی اولکه بۉلیب دنیا نینگ باشقه منطقه لری کبی سو ،ایکین زارییرلر،کانلر، وباشقه طبعی منبع لر گه ایگه دیر. جیولوژی متخصص لرگه کۉره افغانستان کانلریده تیمیر، آلتین، مس، نیوبیم، کۉبالت ولیتیم ماده لری بۉلیب اگر بولردن فایدلنسه اولکه میزنی طبیعی کانلرنی صادر اېته دیگن اېنگ مهم بیر مملکت گه اۉزگرتیره دی. اگر  لیتیم ماده سی ایشلب چیقاریلسه افغانستان نی دنیاگه اېنگ کۉپ لیتیم ماده سینی ایشله ب چیقاره دېگن بیرینچی اولکه اۉرنیگه قوییشی ممکن. شوندی اېکن نیمه اوچون بوکانلردن فایده لنیلمه یدی؟ نیمه اوچون دولت ملازملری قۉل لریده بۉلگن خزینه دن ایش آلمه ی، تشقی اولکه لر تمان قۉل اوزه ته دی؟ شونگه اۉخشه گن سۉراقلر هربیر یورتداشی میز فکریدن اۉرین آلگن. اما بویورت خلقی اۉتگن 30 ییل آره سیده  تېنگری بېرگن اوشبو نعمت لردن افغانستان اقتصادینی رواجلنتیریش اوچون فایده لنیش فرصتینی تاپمه دیلر. بیر تماندن ایچکی اوروش لر باشقه بیر تماندن افغانستان ایچکی مساله لریگه چېت اېللیک لر واینیقسه قۉشنی مملکت لر اره لشوو لری بو امکانیت دن فایده لنیش گه مجال بېرمه دی. امریکا اولکه سی نینگ جیولوجیست لری بو باره ده گی تېکشیروولریدن سۉنگ، افغانستان ده  بیر تریلیون دالر بهاسیده کانلر بارلیگی نی تصدیق لگن لر. حال بوکی افغانستان رسمی لری بومملکت کانلری بو ندن یوقاری ارزش گه اېگه بۉلگنی اوستیده تاکیدله یدلر. بو تېکشیرو امریکا مدافعه وزیرلیگی نینگ یاردمی بیلن بیرگروپ تحقیقاتچی لر آرقه لی عملگه آشیریلیب ، بو باره ده اولر افغانستان جمهورریسی حامدکرزی بیلن هم اۉلتیرگن لری ایتیلماقده. انه شو اوچون اولکه میز تورلی حدودلری کانلردن تۉله بۉلگنی دن خبردار بۉلیش قووانرلی دیر. اما بو کانلر بارلیگی اۉتمیش لرده خلقمیز دردیگه درمان بۉلمه گنی اوچون بوندن سۉنگ هم اگریېر آستیدن چیقاریلمسه اولکه میز اقتصادی گه هیچ قندی تاثیر تشله مه دی. افغانستان اهالی سی بوندن آلدین هم کیینگه قالگن لری و قول لری بۉش  لیگی اوچون  یېر آستیده کتته سرمایه لر بارلیگی وبویوک دریالر اېگه سی  بۉلیش دن قطع نظر بو نعمت لردن هیچ قنده ی ثمر گه اېگه بۉلمس لیک لرینی توشینرایدیلر. اما بوبحث سونگی پیت لرده ینه بیر قتله اۉرته گه چیقیب قیزیق مسله گه ایلنگن. انه شوحالده مهمی بوکه برچه سرمایه لریمیزگه  بیر ملی و فعال  اداره میز بولگنده ،بو هم بیزگه بیرسرمایه بۉلیشی ممکن. بولمه گنده یېر آستیده یاشینیب یاتگن  بیر یاده اۉن تریلیون سرمایه بیزگه بیر بلا وتشقی اولکه لرنی قول اوزه تیشی گه ینگی بیر بهانه بۉلیب قیین چیلیک لریمیز نی کۉپه یشی گه سبب بولیشی ممکن. انه شو باعث افغانستان دولتی بو قیناق لردن فایده لنیش اوچون قنده ی لایحه وریجه لرتوزگنی نی بیلیشیمیز کېره ک. افغانستان حکومتی بو منبع لردن فایده لنیش اوچون قنده ی لایحه ریجه وتدبیرلرکورماقده؟

کانلر اوغیرلنیشی و تشقریگه چیقاریلیشی نینگ آلدی آلینیب  وبۉری لرکبی کۉز تیکیب تورگن لرگه اجازه بیرمس لیک اوچون دولتی میزگه  بیر امکانیت، قابلیت واراده بارلیگی سېزیله می؟ تۉغری سی بوکی بونده ی بیرایش حاضرگی دولتی میز قولی دن کیلمه یدی چونکه دولتی میز نینگ کارنامه لریگه باقسک ملی سرمایه لریمیز وبارلیک لریمیز نی سقله ش ده دولت عاجز قالیب کیلگن. انه شو باعث جدی خواطرلر موجود. بوتوغریده دولت جدی صورتده کوزه قره تیشی درکار. افغانستان حاضر بو کانلرنی ایشلب چیقاریش ویخشی صورتده فایده لنیش وکوچیگه اېگه اېمس. انه شو اوچون بو کانلردن فایده لنیش گه تیارله نیب ییل لرچه  دوام اېتسه ممکن.  

 رحمتلی رضوانقل تمنا نینگ چراغ معرفت آتیده گی   شعرتۉپلمی  اۉز حیاتیده مخلص لری گه ییتیب بارمه دی. بوندن نېچه آی آلدین آیدین فرهنگی اویوشمه سی نینگ باشلیغی صبرالدین رحمانی آق یۉل گزیته سی بیلن بۉلگن سۉزله شویده اولکه میز نینگ تانیقلی شاعر ویازوچی سی رضوان قول تمنا شعر تۉپلمی و باشقه نېچه کتاب آیدین انجمنی نینگ مالی یاردمی بیلن نشر اېتیلیشیدن خبربېرگن ایدی. ما نیچه آی اۉتیشی و  رحمتلی تمنا عالم دن کۉز یومیشی دن سۉنگ هم بو ایش عمل گه آشمه دی. مرحوم تمنا ارزشلی شعرتوپلمی نی چاپ دن چیقمه سیگه نیمه لر باعث بۉلگن؟

انه شو باره ده معلومات قۉلگه کېلتیریش اوچون آیدین فرهنگی انجمنی نینگ مسوول لریدن معلومات سوره  دیک.  آیدین فرهنگی  اویوشمه سی نینگ نشرات مسوولی استاد عبدالرحیم معصومی بو کتاب نی چاپ اېتیش نی آیدین اۉز بوینیگه آلیب 80 فایز ایشی بیتیریلیب،  اما مرحوم تمنا اوغلی ذبیح الله تمنا ایسته گی بیلن چاپ دن قالگنینی ایته دی. معصومی جنابلری گه کوره ذبیح الله بو شعر تۉپلمینی بعضی بیر ملاحظه لر باعث چاپ دن چیقیشی نی ایسته مه گن دیر.ایتیش کېرک کیم بو شعر تۉپلمی گه یوزگه یقین اۉزبېکچه وفارسچه شعرلر قصیده ،غزل ورباعی قالب لریگه یازیلگن دیر .رحمتلی تمنا ذوالسانین شاعر بولیب اونینگ شعرلریده وطن، اولوس، بیلیم، فرهنگ، سېوگی، دۉستلیک، تینچلیک و انسان پرورلیک  کبی یوکسک فضیلتلر اۉز عکسینی تاپگن.شونینگدېک، ظلم، ستم، حق تلفلیک، تبعیض، خیانت و جهالت کبی یره­مس عمللر و خصلتلر قتیق قره لنگن دیر. 

کابل کنفرانسی

امریکا تشقی ایشلروزیری هیلارکلینتون بریتانیا تشقی ایشلروزیری ویلیام هیگ ایران تشقی ایشلر وزیری منوچهر متکی واوغانستان ده یاردم ایته دیگن باشقه 40 اولکه تشقی ایشلر وزیرواورین باسریلری کابل کنفرانسی ده قتنه شگن ایدیلر اولکه میز جمهورریسی حامدکرزی بو ییغین ده بواولکه ده سیاسی تینچلیک نی تامین ایتیش اوچون اداره لر گه اصلاحات کیلتیریش قانون حاکمیتی شورشچی لر بیلن مذاکره گه اولتیریش واوغانستان اساسی قانونی عمل گه آشیریلیشی کیرکلیگی نی اعلام ایتدی .کرزی دولتی نینگ اداری نهادلری گه اصلاحت کیلتیریش اوستیده تاکیدلب حال بوکی شو  اوغانستان حکومتی نینگ سونگی ییل لرده گی ایسته گی بولگن ایدی . اودولت اداره لری نینگ ایشلریگه  تنیق وشفاف لیک کیلتیریش اوچون خاص مالی بیرریجه عمل گه آشیریلیشی گه دستور بیرگنینی ایته دی .کرزی جنابلری اوز سوزلری دوامیده دولتی اداری فساد وپاره خورلیک قرشی سیده کوره شیش اوچون آدیم لر کوتاریلگنینی ایتیب اونگه کوره اداری فساد قرشی سیده کوره ش اداره سی قوریلیشی وآغیرجرم لر قرشی سیده کوره ش اوچون قوریلگن باشقه بیر نهاد هم انه شو باعث قولگه آلینگن ایشلردن سنه له دی .

جمهورریس کرزی اوغانستان ده گی خلق ارا جمغرمه لر ده گی اداری فساد قرشی سیده کوره شیش اوستیده تاکیدلب بو تشقی جمغرمه لر اوغانستان دولتی یانباشیده باشقه بیر تینگ دولت حیثیده عمل ایتمس لرینی طلب ایتدی .

انه شو کبی کرزی اوغانستان تینچلیکی اوغان حربی کوچلریگه تاپشیریش اوچون بوکوچلر تجهیزلنتیریلیشی وکوچلنتیریلیشی اوستیده تاکیدله دی .

اوشورشچی لر بیلن مذاکره ده اولتیریش چارچبه سینی توزماق اوچون جوزا آییده بولیب اوتگن  یره ش مصلحت بیریش جرگه سی دن اوغان لرنی ملی توپلمی حیثیده آت توتیب اوغانستان خلقی اولکه لریده تینچ وامان لیک یره تیلیشی نی ایسته یدیلردیدی .

او انجمن ده قتنه شگن لردن اوغانستان ملی برنامه لریدن حمایه ایتیش لرینی ایسته دی .

کرزی جنابلری اوغانستان حربی کوچلری بولگن اولکه لردن منتدارلیک بیلدریب اوغانستان بو اولکه لر یاردمی بیلن دنیا اولکه لری اره سیده اوز اورنینی تاپیشی دن سوز یوریتدی .

انه شو حالده بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ باش منشی سی بانکی مون اوغانستان ده قانون حاکمیتی اوچون بو اولکه ملازملری وخلق ارا اتفا ق داشلریدن سعی وحرکت ایتیش لری اوستیده تاکیدلب اوغان لر حمایه سی بولمسدن اوغانستان ده  موفقیت گه ایرشیش اوغان لر حمایه سی   ناممکن بولگنینی اورغوله دی .

او برچه اوغان لر بیربیراو لری بیلن همکارلیک ده بولیب ملی منفعت لر تمان ایلگری باریش لر کیرکلیگی نی بیلدیردی .

انجمن اصلی سوزلاوچی لریدن بولگن امریکا تشقی ایشلروزیری هیلاری کلینتون  اولتیریش ده قتنه شگن لریالغیز اوغانستان دولتی نینگ برنامه لرینی حمایه ایتیش اوچون ایمس بلکیم اوغانستان بیلن دنیا جماعه چیلیگی اره سیده گی کمچیلیک لرنی اورته دن کوتاریش اوچون قتنعه شگن لرینی ایتدی .گرچند او بوکمچیلیک لر اوستیده توخته لیب اوتمه دی .

انه شو حالده کلینتون خانم اوز سوزلریده اوغانستان حربی کوچلری تجهیزلنیریلیشی اوستیده تاکیدلب امریکا جمهورریسی باراک اوباما هرپیتده اوغانستان امنیتی کوپراغ اوغان پولیس واردوسی آرقه لی آلینشی مهم بولگنی اوستیده تاکیدلب کیلگنینی ایته دی .کلینتون خانم اداری فساد وپاره خورلیک اوستیده توخته لیب اوغانستان دولتی بو ایش اوچون جدی صورتده چاره وتدبیرلر آلیشی کیرک دیدی.

او یره ش مصلحت بیریش جرگه سی اوستیده هم سوزلب شورشچی لر بیلن مذاکره ده اولتیریش اولرنی قنچه القاعده گروسیدن ایریلیشی  عیال لرحق لری واوغانستان اساسی قانونی گه حرمت بیریش گه  باغلیق بولگنینی ایته دی .

کلینتون خانم عین پیتده برچه فعالیت لرگه مدنی جماعه لر عیال لر واجتماعی جمغرمه لر گه اورین بیریلیشی نی طلب ایتیب بولر حضوری بولمه گنده  اوغانستان ودنیا جماعه چیلیگی نینگ اوغانستان ده گی یوتوق لری نتیجه سیز بولیشی نی ایضاحله دی .

بریتانیا تشقی ایشلروزیری ویلیون هیگ کابل نجمنی نی بیر مهم آدیم بهالب بریتانیا دولتی اوغانستان امنیتی اوغان لر آرقه لی آلینیشی دن آرقه داشلیک ایتیشی نی ایتدی .

اوغانستان دولتی نینگ ملازملری سونگی آی وهفته لر کابل کنفرانسی اوچون برنامه توزیش وبوکنفرانس ده ایتیله یاتگن ایسته کلرنی ریجه لشتیریش گه مصروف ایدیلر .

اوغانستان جمهورریسی حامدکرزی اشریف غنی احمدزی نی کابل کنفرانسی نینگ باشلیغی حیثیده تعین ایتدی

احمدزی جنابلری اوغانستان تانیقلی اقتصادچی لریدن بولیب اوتگن نیچه آی اره سیده کابل کنفرانسی بولیب اوتیشی اوچون ایچکی وتشقی ملازملربیلن مذاکره اوتکزماقده ایدی .

سونگی هفته لر اوغانستان وزارتخانه لری وتورلی نهادلری هم کابل کنفرانسی ده بیان ایته دیگن برنامه لرینی تیارلماق بیلن مصروف بولگن ایدیلر .

اميـــــــر علي شيـر نوايــــــــي

اميرعلي شير نوايي متفکر بزرگ ،شاعر،اديب ونويسنده چيره دست روزگار،مرد دين وسياست ،شخصيت معروف وشناخته شده جهاني به تاريخ نهم فبروري سال 1441 م مصادف باهفده هم رمضان المبارک سال 844 ه ق درهرات ،دريک خانواده متدين وروشن فکرچشم به جهان گشود .علي شيرنوايي در4 سالگي تحصيلات ابتدايي خويش راآغازودر ده سالگي شروع به شعرگويي کرد .علي شيرنوايي ذوالسانسن بود وبه زبانهاي تورکي وفارسي اشعار وداستان هاي زيادي رابه رشته تحرير درآورد . اودر نبشته هايش توده ها رابه نيکي ،راستي ،تقوا،طهارت وآموزش وپرورش فرا خوانده است .يکي ازآثارگرانقدر علي  شير نوايـــــــــــي کليــــــــــــــــــــات

خمسه وی است .اودر آثار واشعا تورکي اش (نوايي)ودرنوشته هاي خود  به زبان فارسی(فاني ) تخلص مي کرد .علي شير نوايي چونکه شاعرمبتکرودانشمند مدبرونويسنده وسياست مدار باتدبيربود ودرعين حال برادر رضاعی سلطان حسين بايقرا بود،مورد اعتبارواعتمادسلطان قرار گرفت ودر پست هاي حساس دولتي ايفاي وظيفه نمود وبه مقام هاي عالي نايل گرديد . اميرعلي شير نوايي  نيز تلاش هاي پيگير ومساعي خسته گي ناپذيري را جهت تقويت واستحکام حکومت سلطان حسين بايقرا به خرج داد وپيروزمردانه ازآب بدر آمد. نوايي در آباداني وشگوفاي  کشور نقش سازنده وعمده را بازي کرد . مکتب ها ،مدرسه ،مساجد وبيمارستان ها وپل ها ايجاد نمود که تعدادش از370 تجاوز مي کرد بادرنظرداشت اين حقيقت مسلم وانکارناپذير تاريخي علي شير نوايي درخراسان وترکستان ازنظرايجاد مراکز خيريه شخصيت کم نظير شناخته شده است .درين خصوص وهمچنين تجديد واحياي تمدن وفرهنگ اصيل ناب اسلامي وانساني ازنويسنده هاي بزرگ جهان ومورخان ممتازچون دولت شاه سمرقندي وخاندمير وديگران معلومات مستند وموثق بدست آورد.علي شير نوايي کتابهاي زيادي ازخود به ارمغان گذاشته است که مهم ترين آن (خمسه )است که حاوي 64 هزاربيت مي باشد .اين کليات اشعار مشتمل بر5 مثنوي است .بخش اول خمسه را تحيه الابرار تشکيل ميدهد که بيشتردرباره اخلاق وتصوف اسلامي است وچهار بخش ديگر آن داستان ها وافسانه هاي منظومي است که بنامهاي فرهاد وشيرين ،ليلي ومجنون ،سد سکندري وسبع وسياره دردسترس علاقمندان وخواننده گان گرامي قرارداردکه به سبک امير خسرو دهلوي ونظامي گنجوي سروده شده وداراي مفهوم ومحتواي عالي است .اثر گرانبهاي ديگر نوايي کتاب خزاين المعاني اوست که حاوي 55 هزار بيت مي باشد .همين گونه نوايي کتابي هم به زبان فارسي نگاشته است متجاوز از12 هزار بيت رادربرمي گيرد .نوايي دراواخرعمر عزيزش کتاب (لسان الطير) را به رشته تحرير درآورده که حاوي 7هزار بيت مي باشد ودر آن ازسبک کتاب "منطق الطير"شيخ فريد الدين عطار پيروي گرديده است .همچنين عليشير نوايي کتاب محاکم اللغتين ،خمسه المتحيرين ،محبوب القلوب ،مجالس النفايس وغيره را نوشت که ازشهرت جهاني برخوردار است .عليشير نوايي برزبان هاي عربي ،اوزبيکي وفارسي تسلط کامل  داشت بويژه به زبان هاي اوزبيکي وفارسي آثار گرانقدري ازخود برجاي گذاشته است که بدين مناسبت به شاعر ذواللسانين شهرت يافته است .نوايي هميشه ازاشخاص نيک ،مخير ،ساعي ،کوشا وپرکارقدرداني به عمل آورده ودر تقويت وتشويق ايشان هيچ نوع همکاري دريغ نورزيده است اما برعکس ازعناصر تنبل وبيکاره باردوش جامعه انتقاد نموده است .نوايي(ذواللسانين )باحافظ (لسان الغيب ) درين مورد همنوا به نظر مي رسد که حافظ شيراز باانتقاد ازاهل زمانه سروده بود:

اسپ تازي شده مجروح به زيرپالان

طوق زرين همه درگردن خر مي بيينم

 نوايي گفته است :

اي  نوايي خلق ني کورديم عجايب     بي تميز

سو کيلتيرگن خوار وزار وکوزه سينديرگن عزيز

عليشير نوايي شخص کريم وبخشنده بود ازدانشمندان ،فضلا   وشاعران قدرداني به عمل آورد .پروفيسور براون اورا به ماليناس سيلينوف به رومي تشبييه کرده است ،زيرا که علما ودانشمندان دوروبرش حلقه ميزدند. علشيرنوايي يکي ازارادت مندان

مولانا نورالدين عبـــد الراحمن جامي بود ،جامي بيشتر نوشته هايش را به تضايي علي شير نوايي به رشته تحرير درآورده است .مولانا نورالدين عبدالرحمن جامي به سال 898  ه مصادف به 1492 م چشم ازجهان بست وبه رحمت ايزدي پيوست وعليشيرنوايي مرثيه ي را به شکل ترکيب بند نوشت که  مشتمل برهفتاد شعراست . ترکيب بند نوايي باشعر زيرآغاز مي گردد :

هردم از انجمن چرخ جفاي ديگر است

هريک ازانجم اوداغ بلايی ديگراست

  مير عليشير نوايي به زبان هاي تورکي وفارسي کتابهايي زيادي نوشته استه که کتاب هاي زير را ميتوان ازمهم ترين آنها شمرد :1- چهارديوان غزليات مشتمل بر :الف -غرايب الصغر ،ب -نوادرالشباب ج- بدايع الوسط د- فوايدالکبر.2-خمسه که مشتمل است به :تحيه الابرار ،فرهاد شيرين ،ليلي مجنون ،سد سکندري وسبع  سياره .3- مثنوي لسان الطير ،4- تذکره مجالس النفايس ، 5- سراج المسلمين  ،6- اربعين منظوم ،7 - نظم الجواهر ، 8 محبوب القلوب ،9 - تاريخ انبيا ،10- تاريخ الملوک العجم ،11- نسايم المحبه ،12- رساله عروضيه ، 13- خمسه المتحيرين ، 14 - محاکمه اللغتين ،15 -حالات پهلون اسد ،16 - حالت سيدحسن اردشير،17- مفردات درفن معما، 18 - قصه شيخ صنعان ،19 - مناجات نامه ،20 -منشعات ترکي ،21- ديوان فارسي ، 22 - منشعات فارسي ،23 - ميزا الاوزان ،24 - مکارم اخلاق .

عليشير نوايي به سال 880  مصادف به 1501 م اين دار فاني را به قصد آن دار باقي ترک گفت وبه رحمت ايزدي پيوست .

محمداسحق شمسي فرزندالحاج قاري محمدابراهيم شمسي دريك خانواده روحاني درسال 1335 خورشيدي درگذرتكلي خانه شهرميمنه ولايت فارياب ديده به جهان گشود.وي مكتب ابتداييه رادرليسه تجربوي عربخانه ودوره ليسه رادرمكتب ابوعبيدجوزجاني به اتمام رسانيده وجهت ادامه تحصيلات عالي شامل انيستيتوت پيداگوژي فارياب شده وسندفراغت راموفقانه بدست مي آورد.اولين گام خدمت شمسي به مردمش بعدازختم تحصيلات انجام وظيفه مقدس معلمي درمكتب دره زنگ ولسوالي گرزيوان وبعدهم ادامه اين وظيفه درمكتب ابوعبيدجوزجاني مي باشد. وهمينطورجبرروزگاروي راشامل فعاليت دربخش هاي سياسي -اجتماعي وفرهنگي ميكندوي مدتي منحيث مديرمطبعه وبعدهم به صفت رييس اطلاعات فرهنگ فارياب ايفاي وظيفه نموده است براي فعلامنحيث رييس مبارزه عليه موادمخدرولايت فارياب مصروف خدمت ميباشد.اولين

آثارشعري چاپ شده آقاي شمسي تحت نام” برگها وآيينه ها” مي باشدودورساله ديگرتحت عناوين صدرالحكما ظهيرفاريابي وديگري بنام مرواريد حثيت اقبال چاپ رابدست آورده وبدسترس علاقمندان قرارداده شده است .آقاي شمسي به زبان هاي دري واوزبيكي بيان شيواداشته ودرين دولسان اشعاري زيادي سروده است اين هم چندنمونه ازاشعارشمسي

نغمة گلگون

خوش تراود زدلم نغمه گلگون حبيب

مي بردهوش مراباهنرخويش اديــــب

قدكشيده ست اودرباغ بهاران دلــم

نشكندهيچ خداياقداوپيش رقيـــب

مردن اندر رة عشقش نبودسخت مرا

حاضرم همچومسيح بهربقايم به صليب

مي شمارم روزغم را وبرغم دل من

مي دهدزجزمراآن بت زيباي حسيب

سرندارم زغمش نيست علاجــم ازو

جزنگاهش كه مراهست هميشه چوطبيب

غرچه هرگزنشودنامي وهمدرش به مرد

دامن گل توبيفشان به رة مرد نجيــــب

ميشودتيره چوشب عالم اقبال همــــــه

مهرگيتي كه اگر قصدكند سربه نشيب

(شمسي) ايام زتوميبرد اين دارونـــدار

كي توان يافت ازين معركه بي صبر،شكيب

قېغو لی کۉنگل

اول پري نينگ جلوه سيدن مېنگه طاقت قالديمو

آلدي كۉنگليم ني يارانلرباشقه     دولت  قالديمو

اول اوّل آلدي كۉنگل ني نازواستغــــــــــــنا

سونگره قالمي دل كۉييده مهركثرت قالديمــــو؟

كېچه لاراېس وهوشم ده اول پريشان ساچلاري

قاچگالي زنجيريدن بيرزره قدرت قالديمـــــــو؟

بيزني شيرين تيل بيلن هرقنچه سۉكسه باك ايماس

بوندن آرتيق عشق اېليگه فخروعزت قالديمـــــو؟

قېغولي كۉنگليم گه تسكېن بېرمه سه تېنگرسي اوزي

شوخ ومس نامهربان ده زره شفقت قالديمــــــو؟

پروفیسور غلام محمد میمنه گی

غلام محمد میمنه گی 1252نچی ه.ش ییل میمنه شهریده دنیا گه کیلدی غلام محمد آته سی عبدالباقی منطقه سی نینگ اینگ تانیقلی وشهرتلی شخصیت لریدن بیری ایدی سردار محمد ایوب خانگه یاردم ایتیش عیبی بیلن باشقه نیچه کیشی بیرلیگی ده کابل گه یوباریلیب سونگ قتل ایتیلدی .وغلام محمد باله لیک پیتیده آته سی نینگ سایه ومحبتیدن اوزاق قالدی .

غلام محمد 13 یاشلیگی ده رساملیک صنعتی ده یوزکیلتیردی انه شو زمانده بیرکیشی اونینک چیزگن رسم لریدن بیرینی امیرعبدالرحمان خان گه آلیب باردی .امیر رسم نی یخشی پسند ایتیب میمنه گی نی سراییگه چقیریب اوشه رسم نی قیته دن اوزینی یانیگه چیزیشینی ایسته دی .امیر غلام محمد عقل وتوشینچ سینی اوزیدن قیلگندن کیین میمنه گی نی هروقت سرایگه کیلیب استاذلرنظری آستیده رساملیک ونقاشلیک درسینی آلیشگه اونده دی.میمنه گی باشلب بو ایشگه اونچه قیزیقمس ایدی اما امیر قهر وغضبی گه دوچ کیلیشی بیلن بو صنعت نی اورگه نیش ده اینتیلدی .میمنه گی سرای ده گی استادلر بوساندنمیر حسام الدین خان ،محمدعظیم خان ،ملابابه جان وانگلستان لیک جانگری یانیدن رساملیک ونقاش لیک تورلی رقم لرینی اورگندی. میمنه گی یالغیز هنرمند شخصیت بولمه ی بلکیم علم وسیاست ایگه سی هم ایدی مشروطیت جنبشی نینگ تانیقلی کیشی لریدن بیره هم ایدی او سیاسی کوره ش ومشروطیت عضویتی نی قولگه کیلتیرگنی باعث 1325 نچی ه.ق ییلی تیرگاوگه آلیندی .ایتیلیشچه قماوخانه گه هم هنری دن اوزاقده قالمه ی قماوخانه

وضعیتی دن  چیزگن تابلوسی امیر حبیب الله خان نی حیرت گه سالگن.وامیر اونی ایاق آچیق سرای گه آلیب کیلیش نی بویورگنده بوایش نی ایتمه سه هم قماوخانه دن آزادایتیلگن

میمنه گی بیر مدت حبیبیه مکتبیده رسام لیک اوقیتوچی سی حیثیده ایش قیلگن غازی امان الله دورانیده بو هنر نی عالی درجه ده اورگه نیش اوچون آلمان گه یوباریلگن.میمنه گی    صنعت تورلی قیره لرینی اورگه نیش اوچون نیچه ییلنی برلین گه کیچیرگن.واستاد لیک درجه ومقامیگه ایریشدی ودنیا برچه اولکه لری نینگ 400 گه یقین رسام ونقاش لری اره سیده بیرینچی اورین نی ایگه له دی انه شو باعث برلین اکادیمیه سی تمانیدن پروفیسورلیک لقبینی کمایی ایتیب بو بولیم ده تخصص دیپلومینی قولگه کیلتیردی

.پروفیسور غلام محمد میمنه گی آنه

یورتیگه قیتیشی بیلن گوزل هنرلر مکتبی بنیادینی قویدی .وبومکتب مسوولی واوقیتوچی سی حیثیده کوپلب یاشلرنی وایه گه ییتکزدی.

استاد یره تگن اثرلری منطقه ودنیا بولیب خاص اهمیت گه ایگه بولیب انه شو باعث نیچه قتله تقدیرلنگن .چنانچه 1303نچی ییل معارف بیرینچی درجه نشانی نینگ جایزه سی و1307 نچی ییل (لومری درجه نشان دستوری)جایزه سینی قولگه کیلتیرگن .

"بوتون" ایچکی تویغولری بیلن یازه دی

ملا حیدر قل طبیب اوغلی حمیدالله بوتون حیدری 1333نچی ه.ش ییلی فاریاب ولایتی میمنه شهری نینگ ابدال محله سیده دنیاگه کیلدی باله لیکده آته مهریدن محروم قالدی بوتون حیدری 1347 نچی ییل عربخانه مکتبیده اوقیشگه باشله ب لیسه دوره سینی هم ابو عبیدجوزجانی لیسه سیده بتیرگندن سونگ فاریاب معلم تربیه لش عالی موسسه سیدن هم فراغت سندینی قولگه کیلتیردی .بوتون حیدری نیچه مدت اوقیتوچی لیگ مقدس وظیفه سی بیلن شغلندی ونیچه مدت فاریاب ملی رادیو تلویزیونیده هم فعالیت ایتدی .او 1365 نچی ییل آقیمیده شعرو ادبیات عالمیده یوزکیلتیریب آنه تیلی بولگن اوزبیک تیلیده شعر ومقاله لر یازیب بارماقده اونینگ یاطگن شعرلری عامه اولوس تیلیگه یقین بولگنی اوچون جوده هم ساده وتوشینرلی .حمیدالله بوتون شعرلریده کوپینچه اجتماعی کمچیلیک لر ،اولوس درد وقیغو لری وتنقیدی موضوع لر تجلی تاپگن .

بو شاعریمیز حاضرگچه 500 پرچه شعریازگن .واونینگ یره تگت اثرلری حاضرگچه مستقل صورتده چاپ بولمه گن.

انتظاریم یوق

جدا من آشنادن شول اوچون صبروقراریم یوق

سعادت یولدوزین کورماقلیگیده اعتباریم یوق

ستمگر چرخ گردون کوپ جفالر قیلدی باشیمغه

بوزولدی تورموشیم شیرازه سی یانیمد ه یاریم یوق

همیشه توغری یوردیم ،ایگری لر بیرله دچار اولدیم

بو ایگری اوغری لردن توغری ایش لر انتظاریم یوق

تیل وتاریخ وفرهنگ دیب بوملت بولدی سرگردان

اولوسیم حالیگه ییغلب یوره ک ایچره مداریم یوق

توشونگن اولکه داشلاریم غلام چوکی ودالر

خزان اورگن چمن دیک یاله اوزره برگ وباریم یوق

فضای اولکه میز کین ونفاق دودیگه بولغاندی

نفس آلماق اوچون بولکون فضای بی غباریم یوق

اولوسگه تاپشیریلگن وعده لر نینگ برچه سی یلغان

تجاروتکه دارلر قولیدن خوش روزگاریم یوق

صداقت تاشی نینگ کوکسیده اورگی هر وطنداشیم

عمل میدانیده هیچ بیر صداقت دن براریم یوق

حقیقت نینگ بیان ایتسم ملال آورتمام بولگی

بولورمن خسته ومحزون یانیمده غمگساریم یوق

وطنده  بارحقیقت لربوتون سیزگه بیان ایتدیم

بویولده گر باشیم کیتسه عزیزلرننگ وعاریم بار

"بوتون" ایچکی تویغولری بیلن یازه دی

ملا حیدر قل طبیب اوغلی حمیدالله بوتون حیدری 1333نچی ه.ش ییلی فاریاب ولایتی میمنه شهری نینگ ابدال محله سیده دنیاگه کیلدی باله لیکده آته مهریدن محروم قالدی بوتون حیدری 1347 نچی ییل عربخانه مکتبیده اوقیشگه باشله ب لیسه دوره سینی هم ابو عبیدجوزجانی لیسه سیده بتیرگندن سونگ فاریاب معلم تربیه لش عالی موسسه سیدن هم فراغت سندینی قولگه کیلتیردی .بوتون حیدری نیچه مدت اوقیتوچی لیگ مقدس وظیفه سی بیلن شغلندی ونیچه مدت فاریاب ملی رادیو تلویزیونیده هم فعالیت ایتدی .او 1365 نچی ییل آقیمیده شعرو ادبیات عالمیده یوزکیلتیریب آنه تیلی بولگن اوزبیک تیلیده شعر ومقاله لر یازیب بارماقده اونینگ یاطگن شعرلری عامه اولوس تیلیگه یقین بولگنی اوچون جوده هم ساده وتوشینرلی .حمیدالله بوتون شعرلریده کوپینچه اجتماعی کمچیلیک لر ،اولوس درد وقیغو لری وتنقیدی موضوع لر تجلی تاپگن .

بو شاعریمیز حاضرگچه 500 پرچه شعریازگن .واونینگ یره تگت اثرلری حاضرگچه مستقل صورتده چاپ بولمه گن.

انتظاریم یوق

جدا من آشنادن شول اوچون صبروقراریم یوق

سعادت یولدوزین کورماقلیگیده اعتباریم یوق

ستمگر چرخ گردون کوپ جفالر قیلدی باشیمغه

بوزولدی تورموشیم شیرازه سی یانیمد ه یاریم یوق

همیشه توغری یوردیم ،ایگری لر بیرله دچار اولدیم

بو ایگری اوغری لردن توغری ایش لر انتظاریم یوق

تیل وتاریخ وفرهنگ دیب بوملت بولدی سرگردان

اولوسیم حالیگه ییغلب یوره ک ایچره مداریم یوق

توشونگن اولکه داشلاریم غلام چوکی ودالر

خزان اورگن چمن دیک یاله اوزره برگ وباریم یوق

فضای اولکه میز کین ونفاق دودیگه بولغاندی

نفس آلماق اوچون بولکون فضای بی غباریم یوق

اولوسگه تاپشیریلگن وعده لر نینگ برچه سی یلغان

تجاروتکه دارلر قولیدن خوش روزگاریم یوق

صداقت تاشی نینگ کوکسیده اورگی هر وطنداشیم

عمل میدانیده هیچ بیر صداقت دن براریم یوق

حقیقت نینگ بیان ایتسم ملال آورتمام بولگی

بولورمن خسته ومحزون یانیمده غمگساریم یوق

وطنده  بارحقیقت لربوتون سیزگه بیان ایتدیم

بویولده گر باشیم کیتسه عزیزلرننگ وعاریم بار

بېشیک، اجدادلریمیزدېک کوچلی و تیتیک اۉغلانلرنی کتته قیله­دی

بېشیک کۉپ عصرلر بورون هنرمندلر نینگ عقل و ذکاوتی بیلن اختراع اېتیلگن دیر. او حقیده گی معلوماتلر اۉرته عصر منبعلری، خصوصا محمود کاشغری نینگ "دېوان لغات التورک" اثریده، شونینگدېک علیشېرنوایی نینگ لیلی و مجنون داستانیده هم تعریفلنگن. اونینگ کېلیب چیقیشی حقیده تورلی فرضلر و فکرلر بار.

کۉچمنچی خلقلرگه تېگیشلی بو اختراع، کۉچیب یورگن پیتده آنه لرگه انچه- مونچه قوله­یلیگی بیلن اسقتگن.

حاضر پیتده، زمانوی واسطه لر یره­تیلگن شرایطده بېشیککه مناسبت قنده­ی دیر؟ باله نی بېشیککه یاتقیزیش چیندن هم ضررلی می؟

ایریم ساغلیقنی سقلش اویوشمه لر، قوییده گی معلوماتلرنی بیرگنلر: باله نی بېشیککه بېله منگ. باله قنچه اېرکین قۉییلسه، اۉشونچه یخشی اۉسه­دی. بېشیک یاپینچیقلری دایمی روشده یاپیق توریشی نتیجه سیده  قویاش نورلریدن بهره آلمه گن باله گه ای- دی ویتامینلری یېتیشماوچیلیگی کوزه­تیله­دی. باله نینگ سویک تاقیملری یخشی و نورمال اۉسیشی اوچون ضرور حسابلنه دی. یومشه گن اعضالرینی باغلش نتیجه سیده اعضالر قیشه یشی کوزه تیله دی.

فایده لی کشفیات

بېشیک باله نی اولغه­یتیریش اوچون فایده لی بۉلیب، کیچیک و ایخچملیگی اوچون اونی ایستلگن جایگه کۉچیریب آلیب باریش، قاله بېرسه چقه­لاق نی ارداقلش اوچون قولی دیر. بېشیک باله­نی تشقی سلبی تأثیرلریدن، اینیقسه شاوقین، ایسیق و ساووقدن اسره­یدی. بوندن تشقری، باله بېشیککه مخصوص قۉل- ایاق باغله­گیچ لری بیلن باغلب قوییلیشی، اونی اویقوده آسایشته و تینچ اوخلشیگه امکان بېره دی.

شونینگدېک، بېلنگن باله نینگ پوتلری (ایاغلری) آره سیگه شومک تگیگه توبک قۉییلیشی اونینگ تگی هوللنیش و نتیچه ده شمالـله­نیشی نینگ آلدینی آله دی.

بېشیک توت، تال یغاچلریدن یسه لیب، بو واسطه باله نینگ اورگانیزمیگه فایده لی دیر. نقشلرنینگ یارقین رنگ لر بیلن بېزه تیلیشی، باله ده رنگلرنی تانیش و سېزیش حسی نی رواجلنتیره دی. بېشیککه آسیب قۉییلگن بویوملر اېسه اونینگ قۉل حرکتلری و ذوقی نی راوجلنتیریشگه یاردم بېره دی. قدیمده طبیبلر کسللرگه تال درختی نینگ تگیده اۉلتیریشنی بېچیز توصیه قیلمه گنلر. بېشیک نینگ فصللرگه ماسلنگن یاپینچیق لری باله نی قیشده ساووقدن، یازده اېسه ایسیقدن سقلب، معتدللیک نی تأمین له­یدی. اونینگ تگیگه تریق سالینگن قوزدان«توشکچه» یازیلیشی نینگ هم کتته اهمیتی بار. باله تېرله­گنیده یا که قوز یوویلگنده تېز قوریدی. اوندن قیلینگن یاستیق قه باله یومشاق قینه یاته دی. باشی و آرقه سی توشککه باتمه­یدی، عکسینچه مساژ وظیفه سینی بجره دی.

باله نینگ بېشیککه بېله­گنده تۉغری باغله نیشی، قدینی رسا قیلیب رواجلنتیره دی.

                                                         یخشی نرسه گه هم معیار کېره ک

لېکن تجربه سیز یاش آنه لرنینگ باله­نی ناتۉغری پرورش قیلیشیدن، باله اورگانیزمیده تورلی خېل نقصانلر پیدا بۉله یاتگنی، بېشیککه بۉلگن قره­شلرنی اۉزگرتیرماقده. ایریم آنه لرنینگ، اینیقسه اۉزبیک عایله لریده باله نی بېشیککه بېلب قۉییب، اۉزی عایله ایشلری بیلن بند بۉلیشی، باله نینگ ساعتلب اونده یاتیشی، بېشیکدن یخشی فایده لنه آلمسلیک لرینی بیلدیره دی. بېشیکده کۉپ وقت یاتیش نتیجه سیده باله نینگ آرقه یېلکه لری قاتیب کېته دی.

آدم حرکتده بۉلسه گینه غذاگه ایستگی کوچه­یه­دی. باله نینگ دایمی روشده یاتیشی اېسه موشکلرینی کۉپ هم حرکتگه کېلتیرمه یدی. اورگانیزم هم آذوق ماده لر طلب اېتمه­ی قاله­دی. باله لر داکترلریدن بیری باله نی فقط گینه اوخله یدیگن پیتده بېشیککه بېله گن معقول، دېب ایته دی. باله اویقودن اویغانگنده اېسه اونی یېچیب آلیب، تنه سینینگ آرقه قسمی نی آوقه لش کېره­ک. ایریم باله لرنی فقط گینه تونده بۉلیدیلر. کوندوز اېسه بولنچک [بیلنچک، گاز] «غوندی» کبی واسطه لرده اوخله­ته دیلر، بو هم یخشی تنلاو. باله ییغله یاتگن وقتیده بېشیک نی هه دیب تېبره ته بېریش، اونینگ عصبی گه سلبی تأثیر کۉرسه تیشی ممکن. لېکن اینیقسه باش میه نینگ قان باسمی (فشار خون) آشگن باله لرده یمان حالتلرنی یوزه گه کېلتیره دی. بو باره ده داکترلر قوییده گیلرنی معلوم قیله دیلر:

- باش میه سیده قان باسمی بار باله لرنی بېشیککه بېلش توصیه اېتیلمه­یدی. تېبره تیش نتیجه سیده باله آوون مه­یدی، بلکه اوندن هم قتیقراق کوچ بیلن ییغله­یدی. بو اېسه قان باسمی کۉته­ریلیب کېتیشیگه آنه و باله نینگ هم قیینه لیشیگه آلیب کېله­دی. باله نینگ باشی بېشیکده پچق بۉله دیگن فکرگه قوییده گی فکرلری بیلن قرشی چیقه دیلر:

- باش میه نینگ پچق بۉلیشی و ایاقلریده گی نقصانلر بېشیک نینگ تأثیریده اېمس، بلکه آنه و باله  اورگانیزمیده ویتامینلرنینگ یېتیشمسلیگی و باله نی ناتۉغری پرورشلش عاقبتیده یوزه گه کېله دی.

بېشیککه بۉلگن طلب حالیگچه سۉنگن یوق. حاضرگی کونده باشقه ملت وکیللری خصوصا روس خلقی وکیللری آره سیده هم اۉز فرزندلرینی بېشیکده کتته قیلیشگه هوسی کېله دېگنلر بار. اولرده بو قیزیقیش اۉزبېکلرنی کۉریب اویغنگن.

اگر بو بویوم یمان بۉلگنیده اېدی. بېشیک عنعنه لری شو وقتگچه یېتیب کېلمه گن بۉلر اېدی. آنه لر اېسه اۉز باله لرینی بېشیککه بېله مسدیلر، دېیدی بېشیک اوستالریدن بیری.

شو اۉرینده ...

  بېشیکنی اېسکیلیک سرقیتی، دېب حسابلاوچی ایریم یاش عایله لر زمانوی واسطه لر نینگ سلبی جهتلری باره سیده معلومات بېریب اۉتسک. شونی تآکیدلش کېره­ک که، آنه لر اوچون قوله­ی سنه لیب کېلگن تگلیکلر (پمپرس) ریکلاملرگه نمایش اېتیله دیگن درجه ده باله تېریسینی قوروق حالده سقله آلمیدی. سویوقلیک اۉتکزیشی، دایمی نملیک باله ده تورلی کسللیکلرنی کېلتیریب چیقه ره دی. بوندن تشقری باله گه بۉشه نیش ریفلیکسینی توغدیره دی. بېشیک اېسه باله نینگ تگی دایمی روشده قوروق توریشی نی تأمینله­یدی.

مینگ ییللردن بېری خلقیمیزنی اۉز بغریده تېبره تگن، بویوک بابا یو مامه لرنی کتته قیلگن بېشیگیمیز بوندن کېین هم خذمت قیله بېره دی. اېندی اونده کېله جک اولاد اولغه یه دی، اجداد لریمیزدیک کوچلی، تیتیک، آلپ قامت زوریاتلرنی کتته قیله دی.

اۉزبېکستان« معرفت» جریده سیدن کۉچیریلیب، عرب الفباسیگه اۉزگرتیریلدی

"آق یۉل" نینگ بیر ییللیگی نشانلندی

بیر ادبی و فرهنگی ییغین آرقه لی "آق یۉل" جریده سینینگ بیر ییللیگی پایتخت کابلده  قیزغین نشانلندی. شو مناسبت بیلن "ای ایف سی رستورانتی" ده یۉلگه قۉییلگن ییغین ده بیر عده وزیرلر، ملت وکیللری، فرهنگی و اجتماعی شخصیتلر، سوداگرلر، مدنی و فرهنگی اویوشمه لر نماینده لری، شاعر و یازوچیلر همده یاشلر قتنشگن اېدیلر. ییغین کابل عالی بیلیم یورتی روانشناسلیک فاکولته سینینگ استادی قاری خیرالدین خیرخواه آرقه لی اولوغ تېنگری کلامیدن نېچه مبارک آیت اۉقیلیشی بیلن باشلندی . اوندن سۉنگ افغانستان ملی اسلامی جنبش حزبی نینگ یېتکچیسی سترجنرال عبدالرشیددوستم نینگ قوتلاو پیامی اۉقیلیب، اونده یاشلرنینگ بوکبی اېزگو فرهنگی ایشلریلریدن خرسندچیلیک بیلدیریلگن.  پیامده "آق یۉل" جریده سینینگ فعالیتی یخشی لنیشی اوچون یاردم وعده سی بېریلگن. "آق یۉل" جریده سینینگ باش محرری نوراحمد یورتداش مهمانلرگه خوش کېلیب سیز، دېب بو جریده نی قندی بۉلیب اولکه مطبوعات آسمانیده پارلشی همده بیر ییللیک فعالیتی حقیده قتنشووچیلرگه معلومات بېردی. او، جریده ایشگه باشله شی و اۉز فعالیتی یخشی لنیشی اوچون مادی و معنوی صورتده یاردم بېرگن برچه کیشیلردن منتدارچیلېک بیلدیریب، کېله جکده هم اۉز یاردملرینی دوام اېتتیریلیشی نی ایسته دی.

اوندن سۉنگ اۉزبېک تیلچیسی عزیزالله آرال سۉزگه چیقیب، یاشلردن اۉز تیللرینی رواجلنتیریش یۉلیده هارمسدن کۉره شیشلرینی ایستب، آق یۉل جریده سینینگ بیر ییللیک فعالیتینی تېکشیروگه آلدی. او کمچیلیکلردن اېسلب بو کم چیلیک لرنی اۉرته دن کۉتاریش اوچون اونوملی فکر وملاحظه لرینی بیلدیردی. آرال جنابلری آق یۉل جریده سینینگ فعالیتیدن تقدیرلش اوچون "ایپک یۉلی" اویوشمه سی آرقه لی تیارلنگن تقدیر لوحینی جریده ایشلاوچیلریگه اهدا قیلدی. شوکبی اولکه میزنینگ یازووچیلریدن بیری و آق یۉل جریده سینینگ یازوچیلر گروهی عضوی محمد حلیم یارقین سۉزگه چیقیب، جریده فعالیتیگه تېگیشلی قیین چیلېکلر تۉغری سیده سۉزلب، برچه قلمکشلر، تاجرلر و سوداگرلردن مادی و معنوی همکارلیکلرینی ایسته­دی. شوکبی افغانستان معارف وزیرلیگی معینی دکتور اسدالله محقق، شاعر و تحقیقاتچی سید تاج الدین تاشقین بهایی، یازووچی و شاعر محمد کاظم امینی، یاش ژورنالیست سلطان فیضی، آق یۉل جریده سی یازووچی لری گروهی نینگ عضوی قدرت الله چقماقلر سۉزگه چیقدیلر. اولر اولکه میز مطبوعاتیده اۉزبېک تیلیده ایش قیلیب کېله یاتگن رسانه لر  فعالیتی حقیده سۉزلب، بوندن کۉپراق ایشلرنی عملگه آشیریلیشینی ایسته دیلر. سۉزلاوچیلر، هر بیر تیل نینگ رواجلنتیریشی دولت ذمه سیگه بۉلگنینی اورغولب، بیراق دولت حالیگچه یېترلی و کۉزگه کۉرینرلی ایش قیلمه گنینی تنقیدلب چیقدیلر. تانیقلی شاعرلریمیز اشرف عظیمی، دکتور شفیقه یارقین، فیض الله قرداش، تاج محمد اېلسېورلرنینگ شعرلری احتفال نینگ ایکینچی بۉلیمی گه چیرای قۉشدی. اوندن سونگ آق یۉل جریده سینینگ باشقرو هیأتی تمانیدن تیارلنگن آلقیش نامه لر جریده فعالیتی یخشی لنیشی اوچون یاردم اېتگن کیشیلرگه بېریلدی .احتفال نینگ ایککینچی بولیمی آق یۉل جریده سینینگ امتیاز اېگه سی عزت الله کیغام سۉزلری بیلن اداغگه یېتدی. کیغام جنابلری اۉز سۉزلریده جریده اعضالری نینگ ایشلرینی تقدیرلب، کیله جک برنامه لر باره سیده یارقینلیک تشله دی. ییغین نینگ اوچینچی بۉلیمی آقشام طعامیدن سۉنگ باشلندی. بو بۉلیم یاش صنعتچی غلام سخی نینگ فاریم اۉقیش و کویلری بیلن باشلندی. غلام سخی اۉزی نینگ فاریم و یاقیملی سېسی بیلن برچه اشتراکچیلرنینگ کۉنگلیدن اۉرین آلدی. احتفال کېچ ساعت 12 گچه دوام اېتیب، یاشلرنینگ قرسکلر و اۉیونلری بیلن توگه­دی . 

مصاحبه در ۱۳۸۸.۵.۱۳درزمان حیات مرحوم تمنا صورت گرفته است

تمنایکی جمله از شاعران مطرح کشور به حسا ب میاید او نه تنها شاعر است بلکه او در عرصه ژورنالیزم و نویسنده گی کار های زیادی را انجام داده است. تمنا شاعریست ذوالسانین یعنی به دو زبان دری و اوزبیکی شعر میسراید. اکثراً شعر های او به قالب های غزل و قصیده سروده شده است برعلاوه زبان های دری و اوزبیکی به زبان های پشتو و عربی بلدیت کامل دارد، تمنا به کشور های ایران، پاکستان، عربستان، روسیه، اوزبیکستان، عراق، لبنان، ترکیه و هند سفر نموده است، تمنا خدمات زیادی را در عرصه ژورنالیزم انجام داده است. وی 80 سال عمر دارد و فعلاً کدام وظیفه رسمی و غیر رسمی ندارد. همکارم روح الله میرزاد مصاحبه را با جناب تمنا صاحب انجام داده است توجه تان را به آن جلب میدارم.

آق یول: استاد محترم در قدم نخست مختصراً خودرا معرفی کنید؟

تمنا: باید عرض بکنم که بنده در سال 1308 خورشیدی در شهر میمنه متولد گردیدم تحصیلات ابتدایی، ثانوی و عالی را در دارالعلوم عربی ظاهر شاهی میمنه مدرسه ابو مسلم خراسانی امروز به پایان رسانیده ام و پس از فراغت به صفت استاد در مکاتب شهر میمنه و کابل ایفای وظیفه نموده ام از سنه 1340 خورشیدی به بعد در موسسات نشراتی مرکزو جمع از ولایات کشور مانند کابل، مزار شریف، فاریاب، بغلان، بدخشان و پروان به حیث مدیر مسئول جراید و رئیس اطلاعات کلتور کار کرده ام و از سال 1366 خورشیدی الی 1372 به حیث رئیس عمومی اتحادیه مرکزی پیشه وران افغانستان وظیفه اجرا نموده ام. بعداً به حیث عضو ریاست تألیف و ترجمه وزارت معارف و هم چنان عضو شورای عالی فرهنگی در وزارت اطلاعات فرهنگ کار کرده ام.

آق یول: چند سال میشود که شما به سرایش شعر آغاز کردید و معمولاً به کدام قالب ها شعر میسرایید؟

تمنا: سرودن اشعار همزمان به دوران شاگردی در مدرسه آغاز شده است با طی دوره های مختلف ممکن گردیده به مانند شاعران دیگر به     پختگی رسیده برسد اکثراً اشعارم در قالب غزل، قصیده و رباعی سروده شده است.

آق یول: استاد محترم لطف نموده در مورد  آثاری که از شما تا به حال به چاپ رسیده است معلومات دهید؟

تمنا: بعد از فراغت از دوره تحصیل نخستین بار ترجمه کتابی علامه بزرگ سید جمال الدین افغان دست زده ام، ماه رمضان بود که کار ترجمه اثر ارزشمند که به قلم استاد ابو ریه دانشمند شهر مصری نگارش یافته بود به پایان رسانیدم. و بعد ها با تغیر در رشته از معلی به رشته ژورنالیزم به امور خبرنگاری پرداختم که خیلی برایم جالب بود بعد ها زمینه خلق آثار دیگری آغاز کردم به صورت اختصاری میتوان از سالگرد نهصدمین سال تولد عارف بزرگ کشور خواجه عبدالله انصاری در سمر قند و بخارا چه گذشته است؟ مسایل ضروریه در فقه معجزات حضرت پیغمبر اسلام، داستان کودکان، آته لر سوزی عقل نی کوزی، دفتر چه خاطرات و رساله تحقیقی در مورد امیر تیمور کورگان نام برد که به دو زبان دری و اوزبیکی ترجمه و نگارش یافته است.

آق یول: استاد محترم در مورد فعالیت های فرهنگی تان معلومات دهید؟

تمنا: قبل از اینکه به فعالیت های فرهنگی آغاز کنم روی علاقه که وجود داشت در نخستین سال های فراغت از تحصیل به امور تعلیم و تربیه فرزندان کشور پرداختم و منحیث علاقمندار مسایل نشراتی با اجرای کار های متفرق در روزنامه های مرکز و هکذا روزنامه ها و جراید در ولایات کار مسلکی انجام دادم که رشد و تربیه عده از جوانان اعم از دختر و پسر در ساحه کار مؤید این ادعا هاست. فعلاً بالای ترجمه کتاب داکتر شرباس نویسنده شهیر مصری تحت عنوان (یسئلونک فی الدین و الحیات) کار میکنم، کتاب مذکور در هفت جلد به شکل سوال و جواب تدوین گردیده که به سوالات موجود روز در مور د دین و دنیا پاسخ میدهد.

تشکر ازاینکه به مصاحبه حاضرشدید.

چند نمونه شعر ار مرحوم رضوان قول تمنا

آفتاب زندگي

زندگي اين جهان يک رشته آلام است و بس

تا  مژه برهم زني صبح تو شام است و بس

آه آتش زا که در سينه نهـــــــــــــان داشتم

ابر گرديد و بباريد طرفه هنگـــام است وبس

دوستي با مردم نادان رنجي بيــــــش نيست

وا اسف کارم بسي با خيل بد نام است و بس

حيف زين دير کهن کس را مراد حــــاصل نشد

عيش او ماتم دمادم پخته اش خام است وبس

از فرومايه حذر کن وز حسودان گوشـــــه گير

گرنميخواهي و بخواهي هين که پيغام است وبس

برفراز منبر وعظ هرچه ميخواهـــــــــي بگوي

کزعمل هاي تو دانم دانه و  دامســـــــت وبس

شعر ناگفتن بود بهتر زشعر نا درســــــــــــت

من فداي شعر حافظ، جمله الهام است و بس

اي "تمنــــــــــــا" دل بدنيا اينقدر محکم مبند

آفتاب زندگي ات برلب بام اســـــــــــت و بس

کیلمه دی

کېچه تینگلادی سحر بۉلدی نگارم کېلمه دی

وعده سیز پیمان شکن فرزانه یاریم کېلمه دی

ناز برله آلدیمه اوتی تلطف اېـــــــــــــــتمه دی

مرهم داغ جگر- قلب فگارم کېــــــــــلمه دی

سوز و دردیمی کیمه ایتای ای نادان طبیب

سوز گوچی گوزل طبیب و غمگساریم کېلمه دی

خلق ارا دین مهر ایتی مهرویان لـــــــر دن وفا

بو جهان بیوفا غه اعتباریم کېلمــــــــــــــه دی

قامتی نی سرو دیدیم سرو دین هم یخشی راغ

نازنین لر سروری شمع مزاریم کېـــــــــلمه دی

هرکیمی اوز یار یانیده خرامان ایــــــــــــلادی

مین ساری سنبل فشان اول دوست داریم کیلمه دی

کۉی هجران اۉتینه وصلین تمــــــــــــنا ایله مه

دېمه گیل آرام جان صبر و قراریم کېلمه دی

تانگ نمازی نینگ  نیتی

تانگ نینگ شو وقت ایککی رکعت لی سنت نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

تانگ نینگ شو وقت ایککی رکعت لی فرض نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه( حاضر تورگن امام گه اقتدا قیلدیم)خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

توش نمازی  نینگ نیتی

توش نینگ  شو وقت تورت رکعت لی سنت نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

توش نینگ شو وقت تورت رکعت لی فرض نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه( حاضر تورگن امام گه اقتدا قیلدیم)خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

توش نینگ شو وقت ایککی رکعت لی سنت نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

عصرنمازی نینگ نیتی

عصر نینگ شو وقت تورت رکعت لی فرض نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه( حاضر تورگن امام گه اقتدا قیلدیم)خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

آقشام نمازی نینگ نیتی

آقشام  نینگ شو وقت اوچ رکعت لی فرض نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه( حاضر تورگن امام گه اقتدا قیلدیم)خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

آقشام  نینگ شو وقت ایککی رکعت لی سنت نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

کیچه نمازی نینگ نیتی

کیچ نینگ شو وقت تورت رکعت لی فرض نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه( حاضر تورگن امام گه اقتدا قیلدیم)خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

کیچ نینگ شو وقت ایککی رکعت لی سنت نمازینی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

کیچ نینگ اوچ رکعت لی وتر نمازی نی اوقیشگه نیت قیلدیم ،شو مقصد بیلن قبله گه یوز کیلتیردیم قبله م کعبه شریفه خاص الله تعالی اوچون الله اکبر.

آق یول جریده سین بیرینچی ییلیگی مناسبتی بیلن  

آق یول جریده سین بیرینچی ییل لیگی قوتلووسیزلرگه ای مـهربان لر

اوشبو ییغین گه اوزاق – یاووق دن خوش کیلیب سیزلرعزیز مهـمانلر

ســیزلرگه رحــمت بیــزلر اوچـــون کـــوپ ،تفـــکــرایلــه ب

یازوولـــریازیــب جریــده میــزگه یوبارگنـیزدن کوچـلی انسان لر

آق یول جــریده سیــن اعــضالری کیم عزیز دوست لرالمتاس ایتر

یاردمـینگیزنی دوام ایــتدیریــنگ موندن بویان هــم ای قدردان لر

خدــمت ایتیــنگ لر صــداقت بیــلن بو یورتیمیزگه اولوسینـگیزگه

بیرله شیب ایندی بوزوق اولکه نی توزیش گه باشله نگ غیورجوان لر

کیلینگ بو تیل نی رواجلـنتیرینگ کیین ده قالگن حاضــرتیلیــنگیز

سیزقهرمان سیز ،قــهرمان بولینــگ نوایــی کــبی ای قهـرمان لر

محمد حلیم یارقین

خلق ارا رادیولردن بیری نینگ خبرنگاری کېچه یو اېرته­لب اوییمگه و کوندوزی اېسه ایشخانه­مگه تیلفون قیلیب، قۉیرگه قۉیمه­ی ضرور بیر مصاحبه اوچون اېرته گه، توش ساعت بیر- بیریریملرده اوچره­شوونی بېلگیله­دی.

مېن تونگی طعامدن سۉنگ،

ارا رادیولردن بیری نینگ خبرنگاری کېچه یو اېرته­لب اوییمگه و کوندوزی اېسه ایشخانه­مگه تیلفون قیلیب، قۉیرگه قۉیمه­ی ضرور بیر مصاحبه اوچون اېرته گه، توش ساعت بیر- بیریریملرده اوچره­شوونی بېلگیله­دی.

مېن تونگی طعامدن سۉنگ،عایله اعضالریم بیلن بیر آغیز هم سۉزله مسدن و تلویزیون کۉرمسدن، بیر- نېچه ادبی کتابلرنی ورقلب کۉردیم. بوندن تشقری، یاتاقده هم تون نینگ اله پیتی گچه اۉرین (بستر) ایچیده، ادبی مصاحبه چیرایلی و مضمونلی اۉتیشی اوچون اۉیلب چیقدیم!

اېرته­سی بېلگیلنگن پیتده، خبرنگار شاشه- پیشه کېلدی. شاشیلیب سلاملشدی و حال- احوال سۉرر-سۉره­مس، تینچ بیر یېرگه اۉلتیریب، بیر-ایکی آغیز سۉزلب بېرسنگیز، دېدی.

اۉشه کونی اداره­میزده بۉلیملر ینگیدن بېلگیلنگن اتاقلریگه جایلشماقده اېدیلر. شونینگ اوچون، بوتون تعمیر آدملرنینگ بقیر-چقیر، کېلدی-کېتدیلری همده دفتر بویوملرینی تقیر-توقوریدن تۉله اېدی. بیز اېسه اداره­میزنینگ کېنگ اېکینزارلری تمان باریب، یوریشقه­ پللری شاخی نینگ اوستیگه اخبار تۉشب اۉلتیردیک.

بونی قره­نگ که، اۉز ایشیگه چقان خبرنگار فرصتنی قۉلدن بېرمه­ی، درحال اسبابلرینی تیارلب، مېن حالی اۉزیمنی اۉنگلب آلمسدن، قره­سم مکروفوننی مېنگه یقین توتیب:

- ینگی چیققن کتابینگیز حقیده سۉزلب بېرسنگیز، دېدی!

مېن بۉلسه:

- کتاب نینگ آتی «ینگی رئیس هم کېلدی!» و اۉن اوچته میده-کته طنز و لطیفه­دن عبارت بۉلیب،....

شونده مېن قتیق بیر یۉتلیب، تماغیم نینگ یۉلینی صافلب، سۉزیمگه دوام اېتتیره­من دېگونچه، قره­سم چقان خبرنگار اله قچان اسبابلرینی ییغیشتیریب، اۉرنیدن تورگن اېدی!! - هه، نیمه بۉلدی، اسبابلرینگیز ایشلمه­ی قالدی می؟!

دېب سۉره­دیم حیرت و شاشیلینچ اره­لش.

- یۉغ اې، نېگه اېندی، اسبابلر توزوک... ایش بیتدی!

- قنداق؟!

- اۉز تیلینگیزدن شو ایکی آغیز سۉز کېره­ک اېدی-ده!

- وای نیمه دېیسز! مېن تماغیمنی صافلب، اېندی اصل گپلرنی ایتیب بېرماقچی اېدیم-کو!

- بیز اوچون اصل گپ اَیتیلیب بۉلدی!

- عجب، شونچه چقّان و قیسقه- هه!!

- هه، شونی بیلینگ که عصریمیز تېزلیک و چقانلیک عصری دیر. شو باعث، بیزنینگ ایشیمیز هم اۉته شاشیلینچ و چقانلیک بیلن کېچه­دی-ده!

- دېیلیک بو سۉزینگیز قبول؛ لېکن حیران من، بو ایکی آغیز سۉزدن قنداق قیلیب بیر ادبی پروگرام توزه­سیز؟!

- هېچ هم حیران بۉلمنگ. بیز او-بولرنینگ ایتگن سۉزلریدن یولیب، اوزیب آلینگن کېره­کلی نرسه­لرنی قوراق شکلیده اولب، یه­مب، اۉز پروگرامیمیزنی توزه­میز-ده!

- توبه، قیزیق اېکن-کو.....!!

- هه، عیناً شونداق، ایشانینگ...!

- درواقع سیزلر سقالدن آلیب، بروتگه اوله­گندېک ایش قیلر اېکن سیزلر-ده!

- تۉپه-تۉغری سۉزنی ایتدینگیز. کېره­ک بۉلگنده، بیز حتی بروتدن آلیب سقالگه هم اولب قۉییشیمیز ممکن!!

- توبه، سیز ژورنالیستلر قیزیق اېکن سیزلر، آو...!

ایشیگه اوستا و چقان خبرنگار کېین مېنگه قره­ب:

-  خیر میلی، استاد سیزگه رحمت، قلمیزگه یوتوقلر، ساغ بۉلینگ!  اېندی مېن باریب، سیزنینگ چوقور صحبتینگیز اوچون حالیگچه معطل بۉلیب قالگن هفته­لیک ادبی پروگرامیم نی تیارله­ی دېدی یو، مېنی حیرت دېنگیزیگه چۉمدیریب، شاشه- پیشه ایشخانه­سی تمان یوگوریب کېتدی!

هه، دۉستلر، چیندن هم بو عصر تېزکارلیک و چقانلیک همده سقالدن آلیب بروتگه اولش و تېسکریسی زمانی اېکنلیگی­گه اېندی ایشاندیم!!

• → صفحه بعد
• صفحه قبل ←